تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧
5 - آب چاه
الخامس : ماء البئر ان تغير بوقوع النجاسة فيه نجس و يطهر بزوال التغير بالنزح و الّا فهو على اصل الطهارة و جماعة من اصحابنا حكموا
نكته :
ميزان ، وجب انسانهاى مستولى الخلقه است نه انسانهاى نادرى كه وجب آنها بسيار بزرگ و يا كوچك است و از حدّ اعتدال بيرون است .
5 - آب چاه
5 - آب چاه
كلمهء بئر در لغت عرب به معناى چاه است و بايد دانست كه اين كلمه نيز از جمله كلماتى است كه همچنان به معناى لغوى و عرفى خويش باقيمانده و در شرع هم همان معنى منظور نظر است و داراى حقيقت شرعيه يا متشرعيه‌اى نيست بلكه مراد از بئر همين چاههاى آب معمولى است كه در آن اعصار و بلكه در عصر حاضر در نقاط فراوانى از دنيا وجود دارد و با دلو و ابزار دستى و گاهى با عوامل يعنى شتران يا گاوهاى كار كن به طرز خاصى از آن آب مىكشند و امروز چاههاى عميق كه با موتور از آن آب مىكشند جاى عوامل ديروز را گرفته و در هر حال نيازى به تعريف نيست .
امّا از لحاظ حكم شرعى : پيرامون آب چاه از سوى فقهاء عظام شيعه در طول تاريخ دو نظريه كاملًا متفاوت ابراز شده :
نظريه اول : تا زمان جناب علامه حلى ره مصنف تبصرة المتعلمين همهء فقها متفقا مدعى بودند كه آب چاه در حكم آب قليل است و به مجرّد افتادن نجاستى در ميان آن نجس مىشود چه در يكى از اوصاف سه‌گانهء آب تغييرى به واسطه نجاست ايجاد بشود و يا نشود و بدنبال آن در كيفيت تطهير آب چاه بحث نموده و مىگفتند :
آب چاه به چند طريق قابل تطهير است :