تحفة الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣
تحفه : [ 5 ] ، [ مفهوم و معنى موعظه ]
عن دار الغرور و الانابة الى دار الخلود و التهيؤ للموت قبل حلوله » « 1 » ؛ يعنى بلى ، شرح صدر را سه علامت است : يكى گذشتن اين كس از دار دنيا ، كه دار غرور و فريب است ؛ و يكى ديگر ، ميل نمودن به دار آخرت ؛ يعنى مشغول شدن به طاعات و ترك نمودن معاصى و محرمات ؛ و يكى ديگر مهيا شدن از براى مرگ پيش از آمدن مرگ .
و اين اشخاص را كه تو مىبينى و خودشان مىدانند كه از اين علامات بهره‌اى ندارند و ميل ايشان به دنيا و تكاهلشان در امر آخرت و گريختن ايشان از مرگ به سرحد كمال است . پس كسى كه نمونه‌اى از اين علامات ندارد چگونه از اهل شرح [ است ] كه به حكم آيهء سابق أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ « 2 » شرح صدر مقدمهء حصول نورى است كه صاحبش ، صاحب كشف و الهام و محل تجلى نور اللّه است . اى سرگشته‌ها و اى گم‌گشته‌ها ، شما را با اهل كشف و نور چه كار ؟ تو سياه بىبها ، بين ، كه چه در دماغ دارد . بوم طبيعتان را ، با هم‌پروازى شاهباز شاهان چه كار ؟ و خفاش بصيرتان را در مدار يوح و بيضا چه تمنّا ؟ اگر اسم و رسم خود را نمىدانيد در زبان عجمى ششم در هفتم است . أربعة فى خمسة و ست فى عشرة كلام به طول انجاميد ؛ به جهت آن‌كه حق ، اولى به حمايت و احق است .
وز اين كسان هزار به يك جو نمىخرند * كو كوه تا به كوه منافق سپاه باش
تحفه : [ 5 ] ، [ مفهوم و معنى موعظه ]
تحفه : [ 5 ] ، [ مفهوم و معنى موعظه ]
اما طريق موعظه و مجادله ، پس بدان كه طريق موعظه ، عبارت است از شناختن يا شناسانيدن چيزى را به طريق آثار ؛ مثل ديدن يا نماياندن آتش را از دور و احساس نمودن حرارت و رنگ و هيئت و سوختن او مر غير را . و اين مرتبه از علم را عين اليقين گويند ؛ چنان‌كه خداوند فرموده است : لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ * ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ « 3 » ؛ يعنى البته هرآينه مىبينيد شما اين گنه‌كاران ، جهنم را ، بعد از آن ، البته مىبينيد او را به طريق عين اليقين . و اين اخبار فرمودن ، از وقتى است كه هنوز داخل
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 122 ، ح 110 . ( 2 ) . زمر : 22 . ( 3 ) . تكاثر : 6 و 7 .