تحفة الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨١

تحفه : [ 14 ] ، [ تفسير اعمال نيكوى اهل جهل و اعمال قبيح اهل عقل ]

است كه مسما به تسنيم است ، و آن چشمه‌اى است كه مىآشامند از آن ، بندگان مقربان خداوند . و هم‌چنين در عقب آن‌كه فرمود كه كتاب فجار در سجين است بلافاصله ايضا بيان جهنم و حالات اهل آن نموده است و فرموده است كه فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ * الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ * وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ * إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ * كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ * كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ * ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصالُوا الْجَحِيمِ * ثُمَّ يُقالُ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ « 1 » ؛ يعنى ويل و جهنم در آن روزى كه كتاب‌ها و نقش‌هاى اعمال طايفهء جهل بروز مىنمايد از براى ايشان است كه اشخاصى بودند كه در دار دنيا تكذيب رسل و آيات ما مىنمودند ، و آن‌ها آن‌چنان اشخاصى هستند كه تكذيب بودن روز قيامت و روز آمدن جزا دادن اعمال مىنمودند ، و تكذيب روز جزا را نمىكند مگر هر جاهل تعدىكننده از حدى كه بسيار گناه‌كار بوده باشد و هر وقت كه خوانده شود بر او آيات و كلام ما مىگويد كه اين‌ها من درآوردى و بافندگىهاى طايفه‌هاى اولين و سابقين است و كلام خداوند نيست ، نه‌چنين است و كلام ، كلام خداوند است و لكن از آن‌جا كه بر دل ايشان ، پرده حاصل شده است از آن معصيت‌هايى كه بودند كه مىكردند آن را از اين سبب نمىفهمند و تصديق نمىكنند ، و به درستى كه ايشان در روز جزا و قيامت از پروردگار خود دور و محجوبند ، بعد از آن بايد كه ايشان داخل شوندهء جهنم باشند ، بعد از آن به ايشان گفته شود كه اين همان آتشى است كه در دار دنيا بوديد كه تكذيب وجود و ظهور آن مىنموديد . بارى اين‌ها همه آثار جهل و مآل فرقهء جاهل است و آن‌ها همه آثار عقل و مآل فرقهء عقل است ؛ چنان‌كه همگى اين تحقيقات از آثار عقل است ايضا .

بلى ،

بلبل آموخت ز گل فيض سخن را ورنه * اين همه قول بدى تعبيه در منقارش

ليك وقت است كه خون موج زند در دل سنگ * كين همه زاغ و زغن مىشكند بازارش

اى كه از كوچهء معشوقهء ما مىگذرى * باخبر باش كه سر مىشكند ديوارش

اگر از وسوسهء نفس و هوا دور شوى * بىشكى راه برى در حرم ديدارش

( 1 ) . همان : 10 - 17 .