تحفة الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٧

تحفه : [ 14 ] ، [ تفسير اعمال نيكوى اهل جهل و اعمال قبيح اهل عقل ]

مىشود در آب ، همان آب را متأثر و مكيّف به كيفيت خود و متغير به حالات خود مىگرداند .

و از اين مقوله بسيار است ، بلكه تمام اصول و فروع ، همگى بدين نهج است كه اولا تأثير و افاده از اصول به فروع مىباشد و ثانيا از فروع به اصول مىرسد . و در همه جا محسوس و مشاهده و امر آن واضح و مبيّن است . و چون‌كه رگ و ريشه و اسباب و آلات طايفهء عقل از سماوات و عوالم فوق است تأثير دادن آن‌ها ايضا بايد كه به آسمان‌ها و عوالم فوق باشد هرچند كه سبب خلط يافتن با جهل ، خصوصا در وقت غلبهء جهل ، اعمال قبيحهء سيّئه از ايشان سر بزند .

هم‌چنان‌كه طايفهء جهل كه رگ و ريشه و اسباب و آلات آن‌ها از ارضين و عوالم ما تحت است ، تأثير دادن ايشان به همان ارضين و عوالم ما تحت مىباشد هرچند كه به سبب خلط يافتن با عقل ، خصوصا در وقت غلبهء عقل ، اعمال حسنه از ايشان سر بزند ؛ چون‌كه ميل و رجوع هرچيز را به اصل و منبع و مبدأ آن مىباشد و طايفهء عقل چون كه به حسب ذاتيه و طينت از عليّين سماوات و عوالم فوق و از ابرارند به سبب اعمال قبيحهء عارضيه از ابراريّت و ذاتيت خود بيرون نمىروند چنان‌چه طايفه جهل كه به حسب ذاتيت و طينت از سجّين ارضين و عوالم تحت و از فجارند ، به سبب اعمال حسنهء عارضيه از فجاريت و ذاتيت خود ايضا بيرون نمىروند . پس تأثيرات و نقش تأثيرات و نقش‌بندىها و نامهء اعمال طايفهء عقل در عليين است كه عبارت است از سماوات سبع و كرسى و عرش ، كه اصل عليين است ، و عالم برزخ ، كه بعد از آن‌ها است ؛ و تأثيرات و نقش‌بندىها و نامهء اعمال طايفهء جهل در سجين است كه عبارت است از ارضين سبع و ثور ، كه ملك حامل است ، و صخره ، كه اصل سجين است ، و عالم برزخ ، كه بعد از آن‌ها است ؛ چنان‌كه خداوند فرموده است كه كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ * وَ ما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ * كِتابٌ مَرْقُومٌ * يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ « 1 » ؛ يعنى به درستى كه كتاب و نامهء اعمال و محل نقش‌بندى و جاى تأثيرات اعمال طايفهء ابرار ، كه اهل

( 1 ) . مطفّفين : 18 - 21 .