راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٣

باب اوّل طرق رهايى از آسيب بدعتهاى بدعت‌گذاران از راه متابعت كتاب خدا و سنّت و پيروى از ائمّهء هدا ( ع )

وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى « 7 » ، و در آيهء : وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا « 8 » فضل و رحمت اشاره به عقل و شرع است ، و مراد از « قليل » برگزيدگان نيك كردار اويند . در اين جا سخن دانشمند مذكور به پايان مىرسد ، و آنچه از امير مؤمنان ( ع ) در اين باره روايت شده مؤيّد گفتار اوست :

العقل عقلان * مطبوع و مسموع

و لا ينفع مسموع * إذا لم يك مطبوع

كما لا تنفع الشّمس * و نور العين ممنوع « 9 »

و بايد دانست كه خردمندان بسيار كمند ، چنان كه خداوند متعال فرموده است : و لكنّ أكثرهم لا يعقلون « 10 » و نيز : و لكنّ اكثرهم لا يفقهون « 11 » ، و نيز : أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا « 12 » ، و هر كس به نور شرع هدايت نشده ، و آن را با عقل خود درنيافته از خردمندان نيست ، چه خرد نور و بخششى است از سوى خداوند متعال چنان كه شرع نيز رحمت و هدايتى از سوى اوست : إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ * « 13 » و نيز :

( 7 ) طه / 134 : اگر ما آنها را پيش از آن ( قبل از نزول قرآن ) با عذابى هلاك مىكرديم ( در قيامت ) مىگفتند پروردگارا چرا براى ما پيامبر نفرستادى تا از آيات تو پيروى كنيم پيش از آن كه خوار و رسوا شويم . ( 8 ) نساء / 83 : اگر فضل و رحمت خداوند نبود همگى جز شمار كمى از شيطان پيروى مىكرديد . ( 9 ) پيش از اين ترجمه شده است . - م . ( 10 ) در قرآن بدين گونه نيامده ، و آيهء 103 سورهء مائده : وَ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ است يعنى : و بيشتر آنها تعقّل نمىكنند . ( 11 ) در قرآن آيه‌اى بدين صورت نيست و بايد مراد آيه بَلْ كانُوا لا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا باشد فتح 15 / : ( 12 ) فرقان / 44 : اما گمان مىبرى اكثر آنها مىشنوند يا مىفهمند ؟ آنها فقط مانند چهار پايانند بلكه گمراهتر . ( 13 ) آل عمران / 73 : . . . فضل به دست خداست به هر كس بخواهد مىدهد .