راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٨

3 - عالم بايد همّتش را به تحصيل علمى متوجّه كند كه در آخرت سودمند باشد ،

دستهء ديگر نبرد مىكنند به گفتار خداوند متعال مراجعه كردم در آن جا كه فرموده است : إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا « 57 » پس او را تنها دشمن خويش دانستم ، و در پرهيز از او كوشيدم ، زيرا خداوند بر دشمنى او گواهى داده است ، و دست از دشمنى با مردم برداشتم .

هفتم - به اين مردم نگريستم ديدم هر يك از آنها در جستجوى تكّه‌اى نان است ، و بدين سبب خود را خوار ، و در آنچه براى او حلال نيست وارد مىشود سپس به گفتار خداوند متعال نظر كردم كه فرموده است : وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها « 58 » ، دانستم كه من يكى از آن جنبندگانم كه روزىام بر خداست ، از اين رو به آنچه از جانب خدا بر من واجب است مشغول شدم ، و از توجّه به آنچه نزد او دارم ، خوددارى كردم .

هشتم - به اين مردم نگريستم ، ديدم اين بر ملك خويش ، و آن بر تجارت ، يكى بر صنعت ، و ديگرى بر سلامت مزاج خود تكيه دارد ، و هر مخلوقى بر مخلوق ديگر متكّى است ، من به گفتار خداوند سبحان رجوع كردم كه فرموده است : وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ « 59 » ، از اين رو بر خداوند توكّل كردم ، كه او مرا بس و نيكو سرپرست است .

استاد گفت : خداوند توفيق به تو ارزانى بدارد ، چه من در علوم تورات ، انجيل ، زبور و قرآن عظيم نظر كردم ، و ديدم مدار آنها بر همين مسائل هشتگانه است ، هر كس آنها را به كار بندد به اين چهار كتاب عمل كرده است .

مىگويم : اين جريان با اندك تغييرى در الفاظ ، به سرور ما امام صادق ( ع ) نسبت داده مىشود ، كه ميان آن حضرت و يكى از شاگردانش اتّفاق افتاده است .

غزّالى مىگويد : درك اين بخش از علم كه براى روز بازپسين سودمند و موجب مزيد طاعت است مورد اهتمام علماى آخرت مىباشد ، امّا عالمان دنيوى

( 57 ) فاطر / 6 : شيطان دشمن شماست . او را دشمن خود بدانيد . ( 58 ) هود / 6 : هيچ جنبنده‌اى در زمين نيست مگر اين كه روزى او بر خداست . ( 59 ) طلاق / 3 : و هر كس بر خدا توكّل كند خداوند او را كفايت خواهد كرد .