طرايف الحكم يا اندرزهاى ممتاز ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦
[ الحديث 29 لا علم كالتّفكّر ]
من إمائه و عبيده « الحديث » .
[ الحديث 29 لا علم كالتّفكّر ]
[ الحديث 29 لا علم كالتّفكّر ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ( روضة الواعظين ) قال عليه السّلام : اى أمير المؤمنين عليه السّلام : لا علم كالتّفكّر و لا شرف كالعلم .
گواهان خداوند هستيد بيگانگى و عدل و كرم وجود او در حالى كه عذر دشمنان را برطرف‌كننده‌ايد ( يعنى حجت بر ايشانيد ) از كنيزان و بندگان اوئيد « تا آخر حديث » . بيان : چون كلام خداوند صوت و لفظ نميباشد چنانچه امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرموده و در ذيل حديث 36 نقل از سماعه مفصلا مىآيد « لا بصوت يقرع و لا بنداء يسمع و انما كلامه سبحانه فعل منه أنشأه و مثله » يعنى كلام خداوندى عين فعل اوست كه ايجاد و پديد آوردن موجودات باشد از كتم عدم ، مثل اينكه چون انسان بخواهد دست خود را حركت دهد به دستش نميگويد حركت كن بلكه حركت را در دست باراده خلق و ايجاد مينمايد ، پس مقصود از فرمودهء خداوند از بالاى عرش در اين حديث مقدراتى است كه تقدير فرموده ، و چون براى مقدرات الهى مجارى و الواحى است كه اولا مقدرات در الواح قلوب ملائكه‌اى كه برتر و بالاتر از طبقات ديگرند ثابت شده و بعد در الواح و قلوب طبقات بعدى نازل گردد و برترين ملائكه آنها باشند كه فوق عالم جسمانى و عرش هستند كه تعبير از آنها بخزائن الهيه مىشود و در قرآن كريم فرموده : وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ و چنانچه در نزول حقائق قرآنيه بر قلب مبارك خاتم النبيين نيز فرموده : « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ » . عقل اول راند بر عقل دوم * ماهى از سر گنده گردد نى زدم پس مراد در حديث شريف بيان قوس نزول رحمت و البته در كسانى كه قابليت دارند قوس صعودش نيز محقق خواهد شد . از همان جا كامدم آنجا روم * چون ز بالا آمدم بالا روم و اين مقام چنانست كه مرحوم شيخ طوسى بعد از حديث سابق نقل نموده كه از حضرت على بن الحسين عليه السّلام راجع بشباهت با ملائكه مقربين سؤال شد و جواب فرمودند چنانچه ترجمه شد . ( 1 ) 29 - و نيز در همان جلد و باب : ( از كتاب روضة الواعظين ) نقل شده كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : هيچ علم و دانشى آدمى را مانند انديشه و فكر نمودن بمعارف الهيه نرساند ( يعنى براى رسيدن بمطلوب ، نخست مقدمات قطعيه مناسبه آن را تحصيل