محقق مجلسى ( شرح احوال و آثار فقيه عارف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٣

اعتبار احاديث كتب اربعه از ديدگاه مولانا محمد تقى

رضى الله عنه در ديباچه كافى ذكر كرده است كه اخبار كافى آثار صحيحه است از اهل البيت صلوات الله عليهم . و ابن بابويه نيز حكم به صحّت اين اخبار نموده است .

و جزم داريم كه صحّتى كه ايشان مىگويند آن است كه يقيناً معصوم فرموده‌اند ، و صحّت نزد متأخرين اين معنى دارد كه راويان ثقه و معتمدند ، و گاه باشد كه ظنّ نيز به هم نرسد ازين خبرها به اصطلاح ايشان .

پس معنى كلام اين دو بزرگ [ كلينى و ابن بابويه ] اين است كه يقيناً اين خبرها از معصوم است كه گويا ايشان از معصوم شنيده‌اند .

و هيچ دغدغه نيست كه حكم به صحّت ايشان بهتر است از حكم به صحّت متأخرين . و آن كه رعايت اصطلاح متأخّرين كرده‌ايم از آن جهت است كه چون اكثر فضلا به طريقه ايشان مأنوس شده‌اند موجب تنفّر ايشان نشود . . .

بلكه ظاهر مىشود از بسيار جا كه ابن بابويه حديث غير صحيح را در هيچ كتابى از كتاب هاى خود نقل نكرده است ، چنان كه در كتاب عيون أخبار الرضا حديثى نقل مىكند در جمع بين الأخبار ، بعد از آن ذكر مىكند كه در سند اين حديث ، محمد بن عبد الله مسمعى هست ، و شيخ ما محمد بن الحسن بن الوليد به او بىاعتقاد بود ، و من از اين جهت اين حديث را نقل كردم در اين كتاب كه من اين حديث را بر شيخ خواندم در كتاب رحمة سعد بن عبد الله ، شيخ تقرير نمودند ؛ به واسطه آن كه به سندهاى ديگر به شيخ رسيده بود ، بنا بر اين من نقل نمودم ، و اگر نه ، هر چه شيخ ما به آن اعتقاد ندارد من آن را ذكر نمىكنم .

و گمان ما آن است كه شيخ او [ ابن الوليد ] بسيار از حدّ در رفته است در دقّت رجال ؛ مع هذا هر گاه اين مقدار دقّت نموده باشند ، دقّت ما بعد ايشان بىوجه است .

و شيخ الطائفه نقل كرده است كه صدوق ، نقد رجال و حديث به مرتبه اى كرده