اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٢

3 - 2 - 4 . اختلاف قرائت در جمع و مفرد بودن اسم

22 . ( وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ ) ( زخرف : 33 )

« و اگر نه آن بود كه [ همه ] مردم [ در انكار خدا ] امّتى واحد گردند ، قطعاً براى خانه‌هاى آنان كه به [ خداى ] رحمان كفر مىورزيدند ، سقفها و نردبانهايى از نقره كه بر آنها بالا روند قرار مىداديم » .

واژه « سُقُفًا » به دو وجه « سُقُفًا » و « سَقفَاً » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « سُقُفًا » به ضم سين و قاف است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 369 ) . طرفداران قرائت مشهور به سياق آيات استناد نموده و قرائت « أَبْوَابًا وَسُرُرًا » به وجه جمع در آيه « وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ » ( زخرف : 34 ) را علت اختيار قرائت « سُقُفًا » به وجه جمع مىدانند ( فراء ، بى تا ، ج 3 ، ص 32 ؛ ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 321 ) . بنابراين سياق آيات مؤيد قرائت مشهور است .

ب . ابن كثير و ابوعمرو « سَقفَاً » به فتح سين و سكون قاف خوانده اند ( دانى ، 1930 م ، ص 196 ) . طرفداران قرائت « سَقفَاً » به وجه مفرد استناد به لفظ « لِبُيُوتِهِمْ » مىكنند زيرا واژه « لِبُيُوتِهِمْ » دلالت دارد كه براى هر خانه سقفى است : « لكل بيت سَقفَاً » ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 6 ، ص 148 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 258 ) . قرائت به وجه مفرد هماهنگ با سياق كلمات است .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء كلمه « سُقُفًا » را به دو وجه « سُقُفًا » و « سَقفَاً » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات ، سياق آيات را مؤيد قرائت مشهور و سياق كلمات را مؤيد قرائت ابوعمرو و ابن كثير مىدانند .

23 . ( لا يُقاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلَّا فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ أَوْ مِنْ وَراءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ ) ( حشر : 14 )