اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٩

3 - 2 - 4 . اختلاف قرائت در جمع و مفرد بودن اسم

8 . ( وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً ) ( فرقان : 74 )

« و كسانىاند كه مىگويند : « پروردگارا ، به ما از همسران و فرزندانمان آن ده كه مايه روشنىِ چشمان [ ما ] باشد ، و ما را پيشواى پرهيزگاران گردان » .

واژه « ذُرِّيَّاتِنَا » به دو وجه « ذُرِّيَّاتِنَا » و « ذرِّيتنا » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « ذُرِّيَّاتِنَا » به جمع است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 335 ) . مستند قراء در اختيار قرائت « ذُرِّيَّاتِنَا » به وجه جمع سياق كلمات است ، زيرا واژه « أَزْوَاجِنَا » جمع است و قرائت « ذُرِّيَّاتِنَا » به وجه جمع هماهنگ با كلمه « أَزْوَاجِنَا » خواهد بود ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 515 ) .

ب . ابوعمرو ، حمزه ، كسايى و شعبه « ذرِّيتنا » خوانده اند ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 468 ) . طرفداران قرائت به وجه مفرد معتقدند « الذُّريَّة » واژه مفردى است كه بر معناى جمع نيز دلالت دارد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 148 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء واژه « ذُرِّيَّاتِنَا » را به دو وجه « ذُرِّيَّاتِنَا » و « ذرِّيتنا » خوانده اند . منابع احتجاج قراءات سياق كلمات را قرينه اى بر تقويت قرائت مشهور مىدانند ؛ زيرا واژه « أَزْوَاجِنَا » در ادامه آيه به وجه جمع خوانده شده است .

9 . ( ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدِينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِي النَّارِ هُمْ خالِدُونَ ) ( توبه : 17 )

« مشركان را نرسد كه مساجد خدا را آباد كنند ، در حالى كه به كفر خويش شهادت مىدهند . آنانند كه اعمالشان به هدر رفته و خود در آتش جاودانند » .

واژه « مَسَاجِدَ » به دو وجه « مَسَاجِدَ » و « مَسجِدَ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « مَسَاجِدَ » به وجه جمع است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 351 ) . واژه « مَسَاجِدَ » به صورت جمع خوانده شده است تا دلالت بر مسجدالحرام و غير آن داشته باشد . مستند قراء در اختيار اين وجه آيه ( إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ