اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٦

3 - 2 - 4 . اختلاف قرائت در جمع و مفرد بودن اسم

دهد . به زودى ، كسانى را كه مرتكب گناه شدند ، به [ سزاى ] آنكه نيرنگ مىكردند ، در پيشگاه خدا خوارى و شكنجه‌اى سخت خواهد رسيد » .

واژه « رِسَالَتَهُ » به دو وجه « رِسَالَتَهُ » و « رِسَالاتِه » قرائت شده است :

الف . ابن كثير و حفص « رِسَالَتَهُ » مفرد و به فتح تاء خوانده اند ( شاطبى ، 1409 ق ، ص 99 ) . اين عده معتقدند واژه « الرسالة » اسمى است براى ارسال كه با وجود مفرد بودن لفظ ، بر كثرت هم دلالت دارد ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 1 ، ص 501 ) .

ب . ساير قراء « رِسَالاتِه » جمع و به كسر تاء قرائت كرده اند ( سبط الخياط ، 2006 م ، ج 2 ، ص 263 ) . قرائت به وجه جمع بدين علت است كه جنس رسالت مختلف و متعدد است و پيامبران به انواع مختلف رسالت و احكام گوناگون مبعوث مىشوند . هر آيه اى كه بر پيامبر ( ص ) نازل مىشود يك رسالت است ، پس لفظ جمع دلالت بر همه رسالت‌ها دارد ( قمحاوى ، 1427 ق ، ص 58 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 415 ) .

همچنين اين عده به واژه « رُسُلُ » در ابتداى آيه استناد مىكنند كه به وجه جمع بيان شده است و قرائت « رِسَالاتِه » هماهنگ با ابتداى آيه خواهد بود ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 271 ) . بنابراين قرائت « رِسَالاتِه » به وجه جمع هماهنگ با سياق جملات است .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : واژه « رِسَالَتَهُ » به دو وجه مفرد « رِسَالَتَهُ » و جمع « رِسَالاتِه » قرائت شده است . قرائت به وجه جمع متناسب با واژه « رُسُلُ » در ابتداى آيه است . پس سياق جملات مؤيد قرائت به وجه جمع است .

6 . ( قالَ يا مُوسى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسالاتِي وَ بِكَلامِي فَخُذْ ما آتَيْتُكَ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ ) ( اعراف : 144 )

« فرمود : « اى موسى ، تو را با رسالتها و با سخن گفتنم [ با تو ] ، بر مردم [ روزگار ] برگزيدم پس آنچه را به تو دادم بگير و از سپاسگزاران باش » .

كلمه « بِرِسَالاتِى » به دو وجه « بِرِسَالاتِى » و « بِرِسَالَتى » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « بِرِسَالاتِى » است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 338 ) . وجه قرائت به جمع اين است كه حضرت موسى عليه السلام به رسالت‌هاى مختلفى مبعوث شد و جمع مصدر دلالت