اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٤

3 - 2 - 4 . اختلاف قرائت در جمع و مفرد بودن اسم

در خانه‌هايتان ذخيره مىكنيد ، خبر مىدهم مسلماً در اين [ معجزات ] ، براى شما - اگر مؤمن باشيد - عبرت است » .

كلمه « طَّيْراً » به دو وجه مفرد « طَّيْراً » و جمع « طَائراً » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « طَّيْراً » است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 240 ) . طرفداران اين وجه از قرائت هماهنگى با ماقبل آيه را در نظر گرفته و « طَّيْراً » خوانده اند تا با « كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ » هماهنگ باشد ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 44 ) . طبرى اين وجه از قرائت را هماهنگ با رسم الخط مصحف مىداند ( طبرى ، 1412 ق ، ج 3 ، ص 192 ) .

ب . نافع « طَائراً » خوانده است ( دانى ، 1930 م ، ص 88 ) . واژه « طَائراً » در قرائت نافع مفرد است به تقدير اين كه : آن چه را در آن مىدمم يا خلق مىكنم پرنده است ( مراد جنس است ) . يا به تقدير هر يك از آن پرنده است ، مىباشد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 405 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء واژه « طَّيْراً » را به دو وجه مفرد و جمع قرائت كرده اند . وجه جمع با سياق جملات هماهنگ است ؛ به عبارتى ديگر واژه « طَّيْراً » با واژه « الطَّيْرِ » در جمله قبل ائتلاف دارد .

4 . ( وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ) ( انعام : 115 )

« و سخن پروردگارت به راستى و داد ، سرانجام گرفته است و هيچ تغيير دهنده‌اى براى كلمات او نيست و او شنواى داناست » .

واژه « كَلِمَتُ » به دو وجه مفرد « كَلِمَتُ » و « كَلِماتُ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « كَلِمَتُ » به وجه مفرد است ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 272 ) . مستند طرفداران اين وجه از قرائت ، اجماع قراء در ديگر آيات قرآن كريم « وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ » ( هود : 119 ) و « وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا » ( اعراف : 137 ) است كه واژه « كَلِمَتُ » را مفرد تلاوت كرده اند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 268 ) . برخى نيز به معناى لغوى واژه كلمه استناد نموده و معتقدند : « كلمه از كلمات نيابت مىكند . عرب زمانى كه مىگويد : قال فلان فى كلمته منظور از « كلمته »