اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٨

3 - 2 - 3 . اختلاف قرائت در وزن اسم

دارد و قرائتى را هماهنگ با سياق مىداند كه آن قرائت با معنا و تفسير مفسر از آيه هماهنگ باشد .

8 . ( كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ ) ( مدثر : 50 )

« به خرانِ رمنده‌اى مانند » .

كلمه « مُّسْتَنفِرَةٌ » به دو وجه « مُّسْتَنفِرَةٌ » و « مُّسْتَنفَرَةٌ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « مُّسْتَنفِرَةٌ » به كسر فاء است ( قمحاوى ، 1427 ق ، ص 206 ) . « مُّسْتَنفِرَةٌ » به كسر فاء اسم فاعل به معناى فرار كننده است . قرائت مشهور هماهنگ با سياق آيات است . در آيه بعد مىفرمايد « فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ » ( مدثر : 51 ) ، و اين آيه نشان مىدهد كه آن‌ها فرار مىكنند نه اين كه فرارى داده شوند ، پس قرائت مشهور هماهنگ با سياق آيات است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 348 ) . ابوحيان نيز « مُّسْتَنفِرَةٌ » را مناسب با فعل « فَرَّتْ » مىداند ( ابوحيان اندلسى ، 1420 ق ، ج 10 ، ص 339 ) .

ب . نافع و ابن عامر « مُّسْتَنفَرَةٌ » به فتح فاء خوانده اند ( اهوازى ، 2002 م ، ص 367 ) . « مُّسْتَنفَرَةٌ » به فتح فاء اسم مفعول به معناى فرارى داده شده است . گويا نفار چيزى است كه بر آن‌ها وارد شده است ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 355 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 348 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء واژه « مُّسْتَنفِرَةٌ » را به دو وجه « مُّسْتَنفِرَةٌ » و « مُّسْتَنفَرَةٌ » خوانده اند . منابع احتجاج قراءات ، هماهنگى با سياق آيات را از نقاط قوت قرائت مشهور مىدانند .

9 . ( قالَ اللَّهُ إِنِّي مُنَزِّلُها عَلَيْكُمْ فَمَنْ يَكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَإِنِّي أُعَذِّبُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ ) ( مائده : 115 )

« خدا فرمود : من آن را بر شما فرو خواهم فرستاد ، و [ لى ] هر كس از شما پس از آن انكار ورزد ، وى را [ چنان ] عذابى كنم كه هيچ يك از جهانيان را [ آن چنان ] عذاب نكرده باشم » .

واژه « مُنَزِّلُهَا » به دو وجه « مُنَزِّلُهَا » و « مُنزِلُهَا » قرائت شده است :