اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٩

2 - 2 - 6 - 4 . قرائت ضماير متصل مرفوعى به وجه خطاب ، غيبت و تكلم

غَضَبِي فَقَدْ هَوى » ( طه : 81 ) به وجه مفرد خوانده شده است و قرائت « أنجَيتُكُم » و « واعَدتُكُم » هماهنگ با سياق آيات خواهد بود ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 103 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » را به دو وجه « أَنجَيْنَاكُم » « وَاعَدْنَاكُمْ » و « أنجَيتُكُم » « واعَدتُكُم » قرائت كرده اند . معنا در هر دو وجه قرائى يكسان است . به نظر مىرسد همان گونه كه منابع احتجاج قراءات بيان مىكنند سياق جملات مؤيد قرائت مشهور است .

6 . ( فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها وَ هِيَ ظالِمَةٌ فَهِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشِيدٍ ) ( حج : 45 )

« و چه بسيار شهرها را - كه ستمكار بودند - هلاكشان كرديم و [ اينك ] آن [ شهرها ] سقفهايش فرو ريخته است ، و [ چه بسيار ] چاههاى متروك و كوشكهاى افراشته را » .

فعل « أَهْلَكْنَاهَا » به دو وجه « أَهْلَكْنَاهَا » و « أَهْلَكْتُهَا » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « أَهْلَكْنَاهَا » به وجه جمع است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 327 ) . طرفداران قرائت مشهور به اسلوب قرآن كريم در استعمال واژه « هلك » استناد نموده و معتقدند واژه « اهلاك » در بيشتر موارد با لفظ جمع آمده است ؛ مانند : « وَ كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَها فَتِلْكَ مَساكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ إِلَّا قَلِيلًا وَ كُنَّا نَحْنُ الْوارِثِينَ » ( قصص : 58 ) و « أَ لَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ » ( مرسلات : 16 ) ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 254 ) .

ب . ابوعمرو « أَهْلَكْتُهَا » با تاء و به وجه مفرد خوانده است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 450 ) . مستند ابوعمرو در قرائت « أَهْلَكْتُهَا » سياق آيات قبل « وَ أَصْحابُ مَدْيَنَ وَ كُذِّبَ مُوسى فَأَمْلَيْتُ لِلْكافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ » ( حج : 44 ) و آيات بعد : « وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَها وَ هِيَ ظالِمَةٌ ثُمَّ أَخَذْتُها وَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ » ( حج : 48 ) است كه فعل به وجه مفرد به خداوند متعال اسناد داده شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 122 ) . كرمانى به علت هماهنگى قرائت « أَهْلَكْتُهَا » با سياق آيات اين وجه قرائى را اختيار مىكند ( كرمانى ، 1422 ق ، ص 287 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « أَهْلَكْنَاهَا » به دو وجه « أَهْلَكْنَاهَا » و « أَهْلَكْتُهَا » قرائت شده است . قرائت ابوعمرو هماهنگ با سياق آيات است .