اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٨

2 - 2 - 6 - 4 . قرائت ضماير متصل مرفوعى به وجه خطاب ، غيبت و تكلم

ب . حمزه « اخْتَرْناكَ » قرائت كرده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 320 ) . بنا بر قرائت حمزه ، فعل « اخْتَرْناكَ » فعل ماضى متكلم مع الغير است و « أنّا » در اصل « أنَّنَا » بوده كه نون دوم به سبب كثرت نون‌ها حذف شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 451 - 452 ) . علت قرائت به وجه جمع تعظيم خداوند متعال است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 97 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « اخْتَرْتُكَ » را به دو وجه « اخْتَرْتُكَ » و « اخْتَرْناكَ » قرائت كرده اند . قرائت مشهور آيه هماهنگ با سياق آيات است .

5 . ( يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى ) ( طه : 80 )

« اى فرزندان اسرائيل ، در حقيقت ، [ ما ] شما را از [ دست ] دشمنتان رهانيديم ، و در جانب راست طور با شما وعده نهاديم و بر شما گزانگبين و بلدرچين فرو فرستاديم » .

فعل « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » به دو وجه « أَنجَيْنَاكُم » « وَاعَدْنَاكُمْ » و « أنجَيتُكُم » « واعَدتُكُم » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » به وجه جمع است ( دانى ، 1930 م ، ص 152 ) . « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » خبر خداوند متعال از خود به وجه جمع مىباشد . طرفداران قرائت مشهور سياق جملات را مؤيد قرائت خود مىدانند ؛ زيرا در جمله پايان آيه آمده است « وَ نَزَّلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى » و قرائت به وجه جمع جملات را در سياق واحدى قرار مىدهد ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 245 ) . همچنين اين عده معتقدند قرائت به وجه جمع تعظيم را مىرساند و سياق قرآنى نشان مىدهد استعمال وجه جمع : « ثُمَّ صَدَقْناهُمُ الْوَعْدَ فَأَنْجَيْناهُمْ » ( انبياء : 9 ) « وَ نَصَرْناهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُمْ كانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ » ( انبياء : 77 ) بيش از وجه مفرد كاربرد دارد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 103 ) .

ب . حمزه و كسايى « أنجَيتُكُم » و « واعَدتُكُم » به وجه مفرد خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 321 ) . سياق آيات مستند قرائت به وجه مفرد است . طرفداران اين وجه معتقدند جمله پايانى آيه « كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ