اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩

2 - 2 - 6 - 2 . قرائت به وجه غيبت و تكلم

« وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ » ( محمد : 30 ) است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1186 ) . طبرى اين وجه قرائى را به علت اجماع قراء بر آن اختيار مىكند .

ب . شعبه « لَيَبْلُوَنَّكُمْ » و « يَعْلَمَ » و « يَبْلُوَ » با ياء قرائت كرده است ( دانى ، 2005 م ، ص 723 ) . قرائت با ياء خبر از خداوند متعال است و هماهنگ با جمله « وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمَالَكُمْ » در آيه قبل « وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ » ( محمد : 30 ) است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 278 )

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « لَنَبْلُوَنَّكُمْ » و « نَعْلَمَ » و « نَبْلُوَ » را به دو وجه « لَنَبْلُوَنَّكُمْ » « نَعْلَمَ » « نَبْلُوَ » و « لَيَبْلُوَنَّكُمْ » « يَعْلَمَ » « يَبْلُوَ » قرائت كرده اند . طرفداران هر دو وجه قرائى به سياق آيات استناد مىكنند .

39 . ( لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً ) ( جن : 17 )

« تا در اين باره آنان را بيازماييم ، و هر كس از ياد پروردگار خود دل بگرداند ، وى را در قيد عذابى [ روز ] افزون درآورد » .

فعل « يَسْلُكْهُ » به دو وجه « يَسْلُكْهُ » و « نَسْلُكْهُ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « يَسْلُكْهُ » با ياء است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 392 ) . قرائت مشهور خبر از خداوند متعال به وجه غائب است . علت قرائت به وجه غائب واژه « رَبِّهِ » قبل از فعل « يَسْلُكْهُ » است ؛ بنابراين سياق كلمات مؤيد قرائت مشهور است ( ابن خالويه ، 1420 ق ، ص 354 ؛ ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1305 ) .

ب . ابن كثير ، ابن عامر ، ابوعمرو و نافع « نَسْلُكْهُ » با نون قرائت كرده اند ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 425 ) . قرائت با نون خبر خداوند متعال از خود است و هماهنگ با سياق آيات قبل است كه به وجه متكلم « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً » ( جن : 16 ) بيان شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 729 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء سبعه فعل « يَسْلُكْهُ » را به دو وجه « يَسْلُكْهُ » و « نَسْلُكْهُ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات هر دو وجه را هماهنگ با سياق مىدانند . سياق كلمات مؤيد قرائت مشهور و سياق آيات مؤيد قرائت « نَسْلُكْهُ » با نون است .

40 . ( وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صالِحاً نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَيْنِ وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً كَرِيماً ) ( احزاب : 31 )

« و هر كس از شما خدا و فرستاده‌اش را فرمان بَرَد و كار شايسته كند ، پاداشش را دو چندان مىدهيم و برايش روزىِ نيكو فراهم خواهيم ساخت » .