اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٠

2 - 2 - 6 - 2 . قرائت به وجه غيبت و تكلم

19 . ( هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ ما خَلَقَ اللَّهُ ذلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ) ( يونس : 5 )

« اوست كسى كه خورشيد را روشنايى بخشيد و ماه را تابان كرد ، و براى آن منزلهايى معين كرد تا شماره سالها و حساب را بدانيد . خدا اينها را جز به حقّ نيافريده است . نشانه‌ها [ ى خود ] را براى گروهى كه مىدانند به روشنى بيان مىكند » .

فعل « يُفَصِّلُ » به دو وجه « يُفَصِّلُ » و « نُفَصِّلُ » قرائت شده است :

الف . ابن كثير ، ابوعمرو و حفص « يُفَصِّلُ » با ياء قرائت كرده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 282 ) . قرائت با ياء خبر از خداوند متعال است . طرفداران اين وجه از قرائت به ما قبل كلام « ما خَلَقَ اللَّهُ ذلِكَ » « هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ » « إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ » ( يونس : 3 ) و « إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَؤُا / الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ » ( يونس : 4 ) استناد مىكنند كه به لفظ غيبت بيان شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 513 ) .

ب . ساير قراء « نُفَصِّلُ » با نون خوانده اند ( دانى ، 2005 م ، ص 542 ) . اين عده معتقدند فعل « فَصَّلنا » و « نُفَصِّلُ » در بيشتر آيات قرآن كريم به وجه جمع قرائت شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 360 ) . استناد طرفداران اين وجه قرائى به سياق قرآن است كه مراد از سياق قرآن در اين جا اسلوب‌هاى كلى و شايع است كه در كل قرآن آمده و گاه عادت قرآن و گاهى كليات اسلوب ناميده مىشود . البته برخى به فعل « أوحَينا » در آيه « أَ كانَ لِلنَّاسِ عَجَباً أَنْ أَوْحَيْنا إِلى رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ » ( يونس : 2 ) اشاره نموده و قرائت با نون را هماهنگ با سياق آيات مىدانند ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 616 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت « يُفَصِّلُ » اختلاف نموده و به دو وجه « يُفَصِّلُ » و « نُفَصِّلُ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات سياق جملات و آيات را قرينه اى بر تقويت هر دو وجه قرائى مىدانند .

به نظر مىرسد قرائت مشهور « يُفَصِّلُ » هماهنگ با سياق آيات و جملات است . آيات سه و چهار و پنج داراى وحدت موضوعى هستند و هر سه آيه به وصف خداوند متعال مىپردازد . اين