اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣١٩

2 - 2 - 6 - 2 . قرائت به وجه غيبت و تكلم

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يَحْشُرُهُمْ » و « يَقُولُ » را به دو وجه « يَحْشُرُهُمْ » « يَقُولُ » و « نَحْشُرُهُمْ » « نَقُولُ » خوانده اند . قرائت مشهور هماهنگ با سياق آيات است .

18 . ( مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلا هادِيَ لَهُ وَ يَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ) ( اعراف : 186 )

« هر كه را خداوند گمراه كند ، براى او هيچ رهبرى نيست ، و آنان را در طغيانشان سرگردان وا مىگذارد » .

فعل « يَذَرُهُمْ » به سه وجه « يَذَرُهُمْ » و « نَذَرُهُمْ » و « يَذَرْهُمْ » قرائت شده است :

الف . ابوعمرو و عاصم « يَذَرُهُمْ » خوانده اند ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 187 ) . واو در قرائت مشهور استينافيه و جمله « وَ يَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ » مستأنفه است و علت قرائت با ياء هماهنگى با سياق جملات است ؛ زيرا در جمله « مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلا هادِيَ لَهُ » سخن به وجه غائب بيان شده است ، قرائت « يَذَرُهُمْ » با ياء نيز هماهنگ با سياق جملات خواهد بود ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 485 ) .

ب . نافع ، ابن عامر و ابن كثير « نَذَرُهُمْ » خوانده اند ( ابن الباذش ، 1403 ق ، ج 2 ، ص 651 ) . در اين وجه از قرائت واو استينافيه است و جمله « وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ » استينافيه خواهد بود و از لفظ غيبت به لفظ اخبار عدول شده است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 567 ) .

ج . حمزه و كسايى « يَذَرْهُمْ » به ياء و جزم راء قرائت كرده اند ( ابن خلف ، 1409 ق ، ص 96 ) . حمزه و كسايى فعل را « يَذَرْهُمْ » مجزوم خوانده اند تا عطف بر جمله جواب شرط « فَلَا هَادِى لَهُ » باشد ( قرطبى ، 1364 ش ، ج 7 ، ص 334 ) . پس فعل عطف به محل فاء است كه مجزوم است . تقدير آيه بنا بر قرائت حمزه و كسايى بدين صورت است : « من يظلل الله لم يهده هاد ويذرهم الله » ( ابوعلى فارسى ، 1406 ق ، ص 120 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « يَذَرُهُمْ » و « نَذَرُهُمْ » و « يَذَرْهُمْ » به سه وجه قرائت شده است . به نظر مىرسد قرائت مشهور هماهنگ با سياق جملات است .