اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٣٠١

2 - 2 - 6 - 1 . قرائت به وجه خطاب و غيبت

( قيامة : 28 ) و « إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا » ( قيامة : 29 ) به وجه غائب است و قرائت « يَشَاؤُونَ » به وجه غائب هماهنگ با آيات قبل خواهد بود .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تَشَاؤُونَ » را به دو وجه « تَشَاؤُونَ » و « يَشَاؤُونَ » خوانده اند . هماهنگى با سياق آيات از نقاط قوت قرائت « يَشَاؤُونَ » است .

80 . ( بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا ) ( اعلى : 16 )

« ليكن [ شما ] زندگى دنيا را بر مىگزينيد » .

فعل « تُؤْثِرُونَ » به دو وجه « تُؤْثِرُونَ » و « يُؤْثِرُونَ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « تُؤْثِرُونَ » با تاء خطاب است ( واسطى ، 1419 ق ، ص 622 ) . خطاب در تؤثرون مىتواند به عموم بشر يا به مؤمنان و يا به كفار به تقدير « قُل » باشد ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1361 ) . قرائت با تاء التفات از غيبت به خطاب است .

اجماع قراء در قرائت « تُؤْثِرُونَ » با تاء و قرائت ابى بن كعب « بَل أنتُم تُؤثِرُوُن » دليل اختيار قرائت مشهور توسط طبرى است ( طبرى ، 1412 ق ، ج 30 ، ص 101 ) .

ب . ابوعمرو « يُؤْثِرُونَ » با ياء خوانده است ( نشار ، بى تا ، ص 37 ) . طرفداران قرائت با ياء به آيات « سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى » ( اعلى : 10 ) و « وَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى » ( اعلى : 11 ) استناد مىكنند كه به وجه غائب از كفار سخن مىگويد ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 6 ، ص 398 ) . بنابراين هماهنگى با سياق آيات مستند قرائت ابوعمرو است .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تُؤْثِرُونَ » را به دو وجه « تُؤْثِرُونَ » و « يُؤْثِرُونَ » خوانده اند . قرائت ابوعمرو هماهنگ با سياق آيات است كه به وجه غائب از كفار سخن مىگويد .

81 . ( كَلَّا بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ * وَ لا تَحَاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ * وَ تَأْكُلُونَ التُّراثَ أَكْلًا لَمًّا * وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا ) ( والفجر : 17 - 20 )

« ولى نه ، بلكه يتيم را نمىنوازيد - و بر خوراك [ دادن ] بينوا همديگر را بر نمىانگيزى - و ميراث [ ضعيفان ] را چپاولگرانه مىخوريد - و مال را دوست داريد ، دوست داشتنى بسيار » .