اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٤

2 - 2 - 6 - 1 . قرائت به وجه خطاب و غيبت

بنابراين با توجه به اين كه مخاطب در هر چهار جمله يهود هستند ، و جمله قبل « قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتابَ الَّذِي جاءَ بِهِ مُوسى نُوراً وَ هُدىً لِلنَّاسِ » و بعد « وَ عُلِّمْتُمْ ما لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَ لا آباؤُكُمْ » به لفظ خطاب است ، قرائت « تَجْعَلُونَهُ قَراطِيسَ تُبْدُونَها وَ تُخْفُونَ كَثِيراً » با تاء هماهنگ با سياق جملات قبل و بعد است .

41 . ( وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ يُحافِظُونَ ) ( انعام : 92 )

« و اين خجسته كتابى است كه ما آن را فرو فرستاديم ، [ و ] كتابهايى را كه پيش از آن آمده تصديق مىكند . و براى اينكه [ مردمِ ] أم القرى [ مكّه ] و كسانى را كه پيرامون آنند هشدار دهى . و كسانى كه به آخرت ايمان مىآورند ، به آن [ قرآن نيز ] ايمان مىآورند ، و آنان بر نمازهاى خود مراقبت مىكنند » .

فعل « لِتُنذِرَ » به دو وجه « لِتُنذِرَ » و « لِيُنذِرَ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « لِتُنذِرَ » با تاء خطاب است ( دانى ، 1930 م ، ص 87 ) . در اين وجه از قرائت ، فاعل فعل « لِتُنذِرَ » رسول خدا ( ص ) خواهد بود « لِتُنذِر يا مُحَمَّد » ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 440 ؛ نويرى ، 2009 م ، ج 2 ، ص 308 ) .

ب . شعبه « لِيُنذِرَ » خوانده است ( قلانسى ، 1428 ق ، ص 240 ) . فاعل در قرائت « لِيُنذِرَ » با ياء غيبت ، كلمه « كِتَابٌ » است كه در ابتداى آيه ذكر شده و مراد از آن قرآن كريم است ( سالم محيسن ، 1430 ق ، ج 2 ، ص 185 ) . بنابراين در اين وجه از قرائت انذار دهنده كتاب است . طرفداران قرائت با ياء غيبت ، به سياق جملات استناد مىنمايند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 261 ) ؛ زيرا در ابتداى آيه جمله « وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ » آمده است و سخن از كتاب است ؛ بنابراين اگر فعل « لِيُنذِرَ » با ياء قرائت شود ، فاعل آن واژه « كِتَابٌ » خواهد بود و هر دو جمله در سياق واحدى قرار مىگيرند .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « لِتُنذِرَ » به دو وجه « لِتُنذِرَ » و « لِيُنذِرَ » قرائت شده است . در قرائت « لِتُنذِرَ » انذار دهنده رسول خدا ( ص ) خواهد بود و در قرائت « لِيُنذِرَ » قرآن ،