اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٥

2 - 2 - 6 - 1 . قرائت به وجه خطاب و غيبت

حَكِيماً ) ( احزاب : 1 ) و « وَ اتَّبِعْ ما يُوحى إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً » ( احزاب : 2 ) و « ( وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفى بِاللَّهِ وَكِيلًا » ( احزاب : 3 ) خطاب‌هاى ابتداى آيه متوجه پيامبر است كه از رسول خدا مىخواهد تقواى الهى پيشه كرده و از كافران اطاعت نكند و تنها به آن چه به وى وحى مىشود ، ملزم باشد . با توجه به اين مطلب ، قرائت با تاء هماهنگ با سياق خواهد بود .

10 . ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً ) ( احزاب : 9 )

« اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، نعمت خدا را بر خود به ياد آريد ، آن گاه كه لشكرهايى به سوى شما [ در ] آمدند ، پس بر سر آنان تندبادى و لشكرهايى كه آنها را نمىديديد فرستاديم ، و خدا به آنچه مىكنيد همواره بيناست » .

فعل « تَعْمَلُونَ » به دو وجه « تَعْمَلُونَ » و « يَعْمَلُونَ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « تَعْمَلُونَ » با تاء خطاب است ( ابوالقاسم هذلى ، 1428 ق ، ص 619 ) . قرائت با تاء ، خطاب به حاضران و غائبان است . طرفداران قرائت مشهور به سياق جملات استناد مىكنند كه ابتداى آيه مؤمنان مورد خطاب واقع مىشوند « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ » و قرائت با تاء هماهنگ با سياق جملات خواهد بود ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 570 ) .

ب . ابوعمرو « يَعْمَلُونَ » با ياء خوانده است ( اهوازى ، 2002 م ، ص 294 ) . قرائت با ياء خبر از جنود است . يعنى خداوند به آن چه جنود ( لشكر مشركان ) انجام مىدهند ، آگاه است . ابوعمرو