اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — الصفحة ١٠٩

2 - 2 - 2 - 1 . قرائت به دو وجه « فَعلَ » و « فَعَّلَ »

ب . ابن كثير و ابوعمرو « سُجِرَتْ » بدون تشديد قرائت كرده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 398 ) . مستند قرائت ابن كثير و ابوعمرو آيه « وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ » ( طور : 6 ) است . و « الْمَسْجُورِ » مؤيد قرائت « سُجِرَتْ » به وجه تخفيف است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 750 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : اختلاف قرائت در اين واژه نيز مانند واژه « فتح » است كه بيان شد . قراء واژه « سُجِّرَتْ » را به دو وجه « سُجِّرَتْ » و « سُجِرَتْ » قرائت كرده اند . قرائت مشهور به علت جمع بودن واژه « البحار » هماهنگ با سياق كلمات است .

13 . ( وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ ) ( تكوير : 10 )

« و آن گاه كه نامه‌ها ز هم بگشايند » .

فعل « نُشِرَتْ » به دو وجه « نُشِرَتْ » و « نُشِّرَتْ » قرائت شده است :

الف . قرائت مشهور آيه « نُشِرَتْ » بدون تشديد است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 622 ) . طرفداران قرائت مشهور به آيه « فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ » ( طور : 3 ) استناد مىكنند كه اسم مفعول « مَّنشُورٍ » از فعل ثلاثى مجرد و بدون تشديد است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 751 ) .

ب . ابن كثير ، حمزه ، كسايى و ابوعمرو « نُشِّرَتْ » با تشديد خواند اند ( اهوازى ، 2002 م ، ص 374 ) . طرفداران قرائت با تشديد به سياق كلمات استناد نموده و معتقدند قرائت « نُشِّرَتْ » هماهنگ با واژه « الصُّحُفُ » است كه به وجه جمع است . همچنين آيه « بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً » ( مدثر : 52 ) را نيز مؤيد قرائت خود مىدانند ؛ زيرا پس از واژه « صُحُفًا » اسم مفعول « مُّنَشَّرَةً » از باب تفعيل و با تشديد قرائت شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 362 ) .

طبرى نيز قرائت با تشديد را به علت هماهنگى با سياق كلمات نيكو مىداند « وإنما حسن التشديد فيه ، لأنه خبر عن جماعة ، كما يقال : هذه كباش مذبحة ، ولو أخبر عن الواحد بذلك كانت مخففة ، فقيل مذبوح » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 30 ، ص 46 ) .

تحليل اثر سياق در اختيار قراءات : قراء فعل « نُشِرَتْ » را به دو وجه « نُشِرَتْ » و « نُشِّرَتْ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات و برخى از تفاسير در توجيه قرائت « نُشِّرَتْ » به سياق كلمات استناد مىكنند . تحليل مفصل آن در بيان قرائت ماده « فتح » بيان شد .