تحفة الدستور ( فرهنگ اعداد كلمات ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.١٦

پيشينهء تأليف فرهنگ تحفة الدستور

بسيار شيوا و هنرمندانه است و همين شيوايى و سروده‌هاى تاريخيش ، او را از ديگر ماده تاريخ‌سازان ممتاز و متمايز مىگرداند .

آنچنانكه در باب باريابى وى و فرزندش مير سنجر به دربار اكبر شاه نوشته و ياد كرده‌اند اكبر شاه به طنز به مير حيدر گفت : شما از شهرى هستيد كه با « عقرب » « 1 » برابر است . مير حيدر بلادرنگ و فى البداهه بيت زير را سرود و پاسخ طنز او را داد :

حيدر به لطف شاه ننازد چرا از آنك * « كاشان » و « پادشاه جهان » در عدد يكى است

مير حيدر براى تقرب بيشتر و تقارن با سال 1000 ه ق . فرهنگ اعداد تا 1000 را تأليف كرد .

در كتاب صهباى سخن « 2 » مقاله‌اى از آقاى على شريف تحت عنوان « گنجينه‌هاى دانش و ادب » آمده كه در بخشى از آن به معرفى نسخ خطى كتابخانه‌هاى خصوصى اعضاى انجمن ادبى صباى كاشان پرداخته است كه يكى از آن كتابخانه‌ها ، كتابخانهء خصوصى آقاى مصطفى فيضى است . در نسخ خطى معرفى شدهء مشار اليه ، نسخه‌اى معرفى گرديد به نام « اعداد الفاظ ، مشتمله بر اعداد الى هزار با كاغذ آبى ، مصنف آن معلوم نيست شايد از نويسندگان كاشان باشد » .

اين نسخه كه كاغذ آن آبى كمرنگ بود مسلما كتابت آن مربوط به دورهء زنديه است .

نگارنده نسخهء مذكور را ساليان پيش ديده بودم . اين نسخه را حدود پانزده سال پيش مرحوم فيضى به منوچهر قدسى اصفهانى فروخت و ظاهرا هنوز بايد در ملكيت آن خانواده باشد .

با اوصاف ياد شده براى نگارنده محقق است كه اين فرهنگ اعداد الفاظ ، تأليفى از


( 1 ) . مراد از اين بحث برابر بودن عدد « عقرب » با « كاشان » . است - « كلمات مشتمله بر سيصد و هفتاد و دو » در فرهنگ حاضر . ( 2 ) . ر . ك . صهباى سخن ، انتشارات انجمن ادبى صباى كاشان ، 1348 ش ، ص 108 .