ترجمه و شرح باب حادى عشر ( فارسى ) — الصفحة ٥١
[ 2 . علم ]
و أمّا الماسكة فلانّ الغذاء المجذوب لزج ، و العضو أيضا لزج ، فلا بدّ له من ماسكة حتى تفعل فيه الهاضمة .
أمّا الهاضمة فلأنّها تغيّر الغذاء إلى ما يصلح أن يكون جزء للمتغذّي .
و أمّا الدّافعة فهي التي تدفع الغذاء الفاضل ممّا فعلته الهاضمة المهيأ لعضو آخر إليه .
و أمّا انّ كلّ من فعل الأفعال المحكمة المتقنة فعالم فهو بديهي لمن زاول الأمور و تدبّرها .
قال : و علمه يتعلّق بكلّ معلوم لتساوي نسبة جميع المعلومات إليه ، لأنّه حيّ ،
امّا قوهء ماسكه براى آن است كه غذاى جذب‌شده چسبنده است ، و عضو نيز چسبنده است ، پس بايد ماسكه‌اى باشد تا هاضمه در غذا عمل كند .
امّا هاضمه براى آن است كه غذا را به چيزى تبديل كند كه براى آنكه جزيى از تغذيه‌كننده شود ، صلاحيت داشته باشد .
و امّا دافعه قوه‌اى است كه غذاى زايد را كه هاضمه براى عضوى ديگر فراهم آورده ، به آن منتقل كند .
و امّا اينكه هركس كه كارهاى محكم و متقن از وى سرزند ، عالم مىباشد ، براى كسى كه دستى در كار دارد و اهل تدبّر در امور است ، روشن مىباشد . « 1 »
متن : علم خداى متعال‌هرمعلومى را شامل مىگردد [ و او داناى به هرچيزى است ] ، به جهت آنكه نسبت همهء امور معلوم به او يكسان است ، چراكه او زنده است ، وهرزنده‌اى مىتواندهرمعلومى را بداند ، پس اين امر [ - علم به‌هرمعلومى ] براى
( 1 ) . امروزه با پيشرفت كيهان‌شناسى ، زمين‌شناسى ، گياه‌شناسى ، پزشكى ، فيزيك ، شيمى و ديگر علوم تجربى ، ابعاد نظم و استحكام و اتقان صنع الهى بسيار گسترده‌تر از گذشته معلوم گشته و روز به روز بيشتر معلوم مىگردد . به راستى كه : برگ درختان سبز در نظر هوشيار * هر ورقش دفترى است معرفت كردگار