خزائن ( فارسى ) — الصفحة ٤٢١

طلبه بىسواد

مشية اللّه به حق محمد و آله أجمعين » .

عبارة فيه إبهام

* عبارة :

فيها إبهام در كتاب نصاب گويد چون مجموع آن دويست و بيست بيت آمد آن را نصاب الصبيان نام كرديم .

اعتراض بر صاحب كتاب امثله

* فائده :

در كتاب أمثله گويد بدان كه مصدر أصل كلام است و از وى نه وجه باز مىگردد و بر اين كلام سه مؤاخذه است اول آن كه گفته أصل كلام است و حال اينكه اصل افعال و بعض اسماء است نه مطلق كلام ؛ دويم آن كه تخصيص بر نه وجه داده و حال آن كه صفات مشبهه و اسماء مبالغه و افعل التفضيل و غير اينها نيز از مصدر مشتقند ، سيم آن كه گفته باز مىگردد و حال آن كه بازگشتن فرع داخل شدن است چه آن به معنى رجوع كردن است .

شعر للانورى فيه ابهام :

بأست ار مهر بر حواس زند * نقش با مهر طين فرستد كل

طلبه بىسواد

* جهل :

در احاديث وارد شده كه موسى عرض كرد :

« الهى أقريب أنت فاناجيك أم بعيد فاناديك » شخصى از طلبه آن را چنين مىخواند « فأناجيك » به فتح ألف « أنا » كه متكلم وحده است و تنوين كاف « جيك » و همچنين در « فاناديك » ، و جيك در بعضى از لغات أهل عراق عجم به معنى حيوان كوچكى است كه در حمامها باشد و صداى باريكى دارد و بعضى آن را زنجره گويند و « ديك » به معنى خروس است ؛ و مىگفت معنى حديث آن است كه خدايا اگر تو نزديكى پس من جيكم و صداى باريك كنم و اگر تو دورى پس