خزائن ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٣

شعر در صنعت مقطع

شعر مشتمل بر صنعت تفصيل

شعر مشتمل بر صنعت تفصيل

يعنى به نوعى نظم شده كه هيچ كلمه از آن احتياج بلب بر لب رسانيدن ندارد :

اى ديده رخ نگار ديدن خطر است * اى دل سر اين رشته كشيدن خطر است

هان تا نچشى ز ساغر عشق دگر * ز نهار دلا زهر چشيدن خطر است

شعر مشتمل بر صنعت توصيل

شعر مشتمل بر صنعت توصيل

و اين بر عكس سابق است كه زبان حركت نمىكند .

موى مه ما ببوى ما بويابه * بى او مويم موى و يم مأوى به

مائيم و مهى آن مه ما با مابه * ما با مه ما و مه ما با مابه

شعر در صنعت موقوف

شعر در صنعت موقوف

كه كلمه در آخر مصرع مقطوع باشد در مدح حميدالدين جوهرى مستوفى .

زندگانى خواجهء مستو * فى دولة حميد دين الجو

« 1 » و أيضاً

در صنعت موقوف :

اى شادى عيد چون بكام دل اع * - دايم شده محبوس در اين غمكده مع

- ذورم بر اهل دل كز آزادى مح * - بوسيست برسم عيديم از تو طمع

شعر در صنعت مقطع

شعر در صنعت مقطع

كه جميع حروف از يكديگر جدا باشند .

( 1 ) - شمس العلماء گرگانى در ابدع البدايع از حكيم سوزنى ( محمود بن مسعود سوزنى سمرقندى متوفى 569 ) در مدح حميدالدين جوهرى مستوفى گفته است : شادمان باد مجلس مستو * فى ، مشرق حميد دين الجو هرى ، آن صدر كز جواهر الفا * ظ ، او اهل دين و دانش و دو لت ، تفاخر كنند و جاى تفا * خر ، بود زان كه ز آن جواهر طو ق ، مرصع شود به گردن اب * ناى ، ارباب فرو زينت و رو نق ، آن طوق هر كه يافت بر اص * - حاب ، ديوان او بود مستو لى ، به اقبال و جاه و مجلس مي * - مون‌به او را از ، او زان كه كلك اوست صنو بر ، بستان نظم و نثر و معا * ضد ، ملك است و دين و ازهر نو ع ، كه جوئى در اوست جمله و تا * زه ، ببايست مثل او مستو فى ، زهى خط و خامه تو مسل * - سل ، و مشكين چو زلف دلبر نو شاد ، و تو شاد زى به خط تودي * و ان ، شاهى نو است و شادى نو