خزائن ( فارسى ) — الصفحة ٣٤

براى دفع سرعت انزال

فى استخراج العدد المضمر

فى استخراج العدد المضمر

* قاعدة :

فى استخراج العدد المضمر : من أضمر عددين فمره أن يضرب أحدهما فى ضعف الآخر و أن يزيد على الحاصل مربّعى المضمرين و على المجتمع أحد المضمرين ، و سله عن المجتمع فما كان فاطلب أقرب مجذور إليه من اسفل مازاد فهو احد المضمرين . فاطرحه من جذر ذلك المجذور فما يبقى هو الآخر و الأصل فى ذلك أنَّ اقليدس قد برهن أنَّ كلّ عددين ضرب أحدهما فى مثل الآخر و جمع الحاصل إلى مربّعى العدد يكون الحاصل مجذوراً جذره مجموع العددين فتأمّل حتّى تعرف التقريب ، مثاله أضمر 2 و 3 أمرناه بضرب 2 فى 6 فصار 12 ثمّ بأن يزيد عليه 13 فصار 25 والزائد عليه 2 فهو أحد المضمرين طرحناه من 5 بقى 3 فهو المضمر الآخر :

« لا أدرى »

آتش أفسرده‌ام از كاروان وامانده‌ام * همرهان رفتند خاكستر نشينم كرده‌اند

« شجاع »

شده اين قدر گناهم كه بمحشر از خجالت * نتوانم ايستادن بصف گناه كاران

اشعار نظامى در نظام عالم ، مطلعش

خبر دارى كه سيّاحان افلاك * چرا گردند گرد كعبه خاك

چه مىخواهند زين محمل كشيدن * چه مىجويند زين منزل بريدن

درين محرابگه معبودشان كيست * وزين آمد شدن مقصودشان چيست

چرا اين ثابتست آن منقلب نام * كه گفت اين را بجنب آن را بيارام

همه هستند سرگردان چو پرگار * پديد آرندهء خود را طلبكار

براى دفع سرعت انزال

براى دفع سرعت انزال

* فائدة :

بدان از جمله چيزهائى كه دفع سرعت إنزال مىكند و از جمله