تحفه ( در اخلاق و سياست ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩
باب دوم در آنچه ملوك با رعيت مغبون‌اند
باب دوم در آنچه ملوك با رعيت مغبون‌اند
باب دوم در آنچه ملوك با رعيت مغبون‌اند
قال رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم : « ما لكم و الامراء ، لكم صفو امرهم و عليهم كدره » بدان ارشدك اللّه كه اگر عاقل بر وخامت عواقب امارت به چشم عبرت‌بين نظر اندازد ، مشرب عذب آن را از شوائب اقذاء كدورت مبرّا نبيند ، و عوار قباحت عوايق آن بر زينت فلاحت علايق آن مرجّح يابد . اگر شخصى حازم پيش‌انديش را يك دشمن باشد ، عقل آن اقتضا كند كه اجزاى آنات شب و روز آن شخص بر استخبار احوال و استطلاع « 1 » اخبار آن دشمن مستغرق باشد و يك دقيقه از حزم و احتياط مهمل نگذارد . چه اگر اهمال و اغفال ورزد ، دشمن مكنت فرصت غنيمت شمارد و دست بردها نمايد ، كه دست انديشه از تدارك آن قاصر ماند . شعر :
اذا امكنت فرصة فى العدوّ * فلا تبدأ فعلك الا بها
فان لم تلج بابها مسرعا * اتاك عدوّك من بابها
و اياك من ندم بعدها * و تاميل اخرى و انّى بها
[ 13 ر ] و بنابرين معنى بر جميع اوقات منغّص باشد ، فكيف شخصى كه به عدد موى اندام اعداى بىاندام داشته باشد ، كه دفع و قمع هريك از مواجب ثبات حشمت و نظام مملكت او تواند بود ، چگونه گشاده‌خاطر و طربناك بوظيفهء عشرت مشغول گردد .
و والى را با وجود تعلّقات متوالى بنفس خود بتدبير و ترتيب اهل حرم و
( 1 ) - ص : استبطاع .