الرسالة السعدية ( رساله سعديه ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٨

بحث سيّم در بيان آنكه حقّ تعالى مريد طاعت و كاره معصيت است

بحث سيّم در بيان آنكه حقّ تعالى مريد طاعت و كاره معصيت است

بحث سيّم در بيان آنكه حقّ تعالى مريد طاعت و كاره معصيت است

بتحقيق كه در اين مسأله اختلاف است ميان امّت محمّد ، صلّى اللّه :

[ الف . ] مذهب معتزله آنكه خداى تعالى ارادهء طاعت از بندگان دارد ، به اين طريقه كه بجا آورند به اختيار خود ، نه به اجبار ؛ و كاره است از ايشان افعال معاصى .

[ ب . ] و اشاعره گفته‌اند كه خداى تعالى مريد كاينات است - هرچه موجود است طاعت و معصيت ، حسن و قبيح ، كفر و اسلام - همه به ارادهء اوست ؛ و كاره است جميع آنچه به وجود درنيامده ؛ يعنى آنچه از بنده خواسته ، به عمل مىآيد و آنچه نخواسته ، نه ؛ و بيان اين معلوم مىشود عن قريب .

و اين مذهب دوّم باطل است ، از چند وجه :

أحدها : أنّه لو كان مريدا لجميع الكائنات - و من جملتها القبائح -

/ 38 B /

لكان مريدا للقبائح ، و إرادة القبيح قبيحة ، و اللّه تعالى لا يصدر عنه القبيح ؛ فلا يكون مريدا للقبيح .

و لو كان كارها لجميع ما لم يوجد - و من جملته « 1 » الطاعات - لكان كارها للطاعة ، و كراهة الطاعة قبيحة ؛ و اللّه

( 1 ) . س : جملتها .