الرسالة السعدية ( رساله سعديه ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٥

بحث / 32 B / اوّل در حسن و قبح افعال

ترك ، اين قسم مندوب ؛ يا آنكه به عكس ، مستحقّ مدح است به ترك و مستحقّ ذمّ نيست به فعل ، اين قسم مكروه . پس از احكام خمسه ، چهارش حسن است و يكى قبيح .

و قد اختلف المسلمون فى هذه المسألة اختلافا عظيما .

فذهبت جماعة منهم إلى أنّ الحسن و القبح عقليّان ؛ و قال آخرون : إنّهما سمعيّان لا عقليّان ؛ و هم الأشاعرة ؛ و الأوّل أحقّ ، لوجوه :

و بتحقيق اختلاف كرده‌اند امّت محمّد - صلّى اللّه - در اين مسأله ، اختلاف بزرگ :

[ الف . ] جماعتى را مذهب اينكه حسن و قبح هردو عقلىاند ؛ يعنى هرچه عقل

/ 33 A /

از آن نفرت ندارد ، حسن و هرچه نفرت دارد ، قبيح است « 1 » .

[ ب . ] و جماعتى ديگر را مذهب اينكه حسن و قبح هردو شرعىاند .

به اين معنى كه هرچه شارع امر كرده ، حسن و هرچه نهى نموده ، قبيح است « 2 » ؛ و عقل به حسن و قبح اشيا كارى ندارد ؛ و اين جماعت اشاعره‌اند .

و مذهب اوّل احقّ است ، از براى چندين وجه :

( 1 ) . س : - است . ( 2 ) . س : - است .