الرسالة السعدية ( رساله سعديه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٣

مسألهء « 2 » دوّم در آنكه حقّ تعالى در غيرخود درنمىآيد و با « 3 » غير خود يكى نمىشود كه عبارت است از اتّحاد و حلول

- جلال الدين محمّد رومى - گفت كه : محمّد افضل باشد يا بايزيد بسطامى ؟

گفت : از كجا اين حرف

/ 22 A /

مىگويى ؟

گفت كه : محمّد مىگويد : « ما عرفناك حقّ معرفتك و ما عبدناك حقّ عبادتك . » و بايزيد مىگويد : « سبحانك ما أعظم ثنائى . »

گفت : « محمّد بحر است و اينان نهر » ؛ يعنى از كمى حوصله اظهار اين مىكنند .

پس عاقل را تأمّل بايد كرد كه اين جماعت كه اعتقاد ايشان اين باشد و اعتذار ايشان در ترك نماز اين معنى بود ، پيروى ايشان چگونه خواهد بود و ايشان را از اهل نجات و كمّل اوليا و ابدال شمردن چه ثمره خواهد داد ؟

پس حلول نامعقول باشد و متّحد به غيرنيز چنين . چه‌آنكه دو چيز به حيثيتى شوند كه يك چيز باشد ، معقوليت ندارد .

و بعضى صوفيّه گفته‌اند كه : « كلّ موجود هو اللّه » تعالى اللّه عن ذلك علوّا كبيرا .