اخلاق ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٨

فصل در ذكر مقدمه كه تقديم آن بر خوض در اين مطلوب واجب شود

آن و آن را فلسفه اولى گويند و فروع آن چند نوع بود چون معرفت نبوت و امامت و احوال معاد و آنچه بدان ماند .

و اما اصول علم رياضى چهار نوع بود :

اول معرفت مقادير و احكام و لواحق آن و آن را علم هندسه خوانند دوم معرفت اعداد و خواص آن و آن را علم عدد خوانند سوم معرفت اختلاف اوضاع اجرام علوى به نسبت با يكديگر و با اجرام سفلى و مقادير حركات و اجرام و ابعاد ايشان و آن را علم نجوم خوانند و احكام نجوم خارج از اين دو نوع افتد چهارم معرفت نسبت مؤلفه و احوال آن و آن را علم تأليف خوانند و چون در آوازها به كار دارند باعتبار تناسب با يكديگر و كميت زمان حركات و سكنات كه در ميان آوازها افتد آن را علم موسيقى نامند و فروع علم رياضى چند نوع بود چون علم مناظره و مرايا و علم جبر و مقابله و علم جرّ اثقال و نير انجات و غير آن .

و اما اصول علم طبيعى هشت صنف بود .

اول معرفت مبادى متغيرات چون زمان و مكان و حركت و سكون و نهايت و لانهايت و غير آن و آن را اسماء طبيعى گويند .

دوم معرفت اجسام بسيطه و مركبه و احكام بسايط علوى و سفلى و آن را اسماء و عالم گويند .

سوم معرفت اركان و عناصر و تبدل صور بر ماده مشتركه و آن را علم كون و فساد گويند .

چهارم معرفت اسباب و علل حدوث حوادث هوائى و ارضى مانند رعد و برق و صاعقه و باران و برف و زلزله و آنچه بدان ماند و آن را آثار علوى خوانند .

پنجم معرفت مركبات و كيفيت تركيب آن و آن را علم معادن خوانند