اخلاق ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٠

فصلى كه بعد از تأليف كتاب ملحق كرده شد

چه حقوق پدر روحانىتر است و به اين سبب فرزندان را تنبيه بر آن بعد از تعقل حاصل آيد و حقوق مادر جسمانىتر و به اين سبب هم در اول احساس فرزندان آن را فهم كنند و بمادران ميل زياده نمايند .

و به اين قضيه اداى حقوق پدران ببذل طاعت و ذكر خير و دعا و ثناء كه روحانىتر است زياده بايد و اداى حقوق مادران ببذل مال و ايثار اسباب تعيش و انواع احسان كه جسمانىتر است زياده بايد .

و اما عقوق كه رذيلتى است مقابل اين فضيلت هم از سه نوع باشد :

اول - ايذاى پدران و مادران بنقصان محبت يا باقوال و افعال يا آنچه مؤدى باشد ببعضى از آن مانند تحقير و سفاهت و استهزاء و غير آن .

دوم - بخل و مناقشه با ايشان در اموال و اسباب تعيش يا بذل مال يا طلب عوض يا مشوب بمنت يا گران شمردن احسانى كه بايشان رود .

سوم - اهانت ايشان و بىشفقتى نمودن در نهان و آشكارا ، در حال حيات يا بعد از ممات و خوار داشتن نصايح و وصاياى ايشان .

و همچنانكه احسان بوالدين تالى صحت عقيده است ، عقوق نيز تالى فساد عقيده است .

و كسانى كه بمثابهء پدران باشند مانند استاد و اجداد و اعمام و اخوال و برادران بزرگتر و دوستان حقيقى پدران و مادران هم بمثابهء ايشان باشند در وجوب رعايت حرمت ايشان و بذل معاونت در اوقات احتياج و احتراز از آنچه مؤدى باشد بكراهت ايشان و از ديگر فصول اين كتاب كه در بيان كيفيت معاشرت باصناف خلق گفته آيد بر مقاصد اين باب اطلاع تمام حاصل گردد انشاء اللَّه تعالى و هو ولى التوفيق .