آيين حكمرانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٨
فصل [ : شروط قرارداد جزيه ]
سرزمين آن‌ها بگذرد ميهمان سازند ، مقدار اين تعهد به سه روز برآورد مىشود و به همين مقدار ملزم مىگردند و افزون بر آن از ايشان ستانده نمىشود ، چنان‌كه عمر با مسيحيان شام بر اين مبنا صلح كرد كه هريك از مسلمانان را كه از سرزمين آنان بگذرد سه روز به همان غذايى كه خود مىخورند ميهمان كنند و براى چنين ميهمانانى گوسفند يا مرغى نكشند و چهارپايان ايشان را نيز بىآن‌كه مكلف به دادن جو به آن‌ها باشند نزد خود نگه دارند . عمر اين تعهد را تنها متوجه ساكنان منطقه سواد دانست ، نه ساكنان شهرها .
اما چنانچه فرمانرواى مسلمانان بر اهل ذمه شرط نكند كه ميهمانى كنند يا زكات را دو برابر سازند ، نه زكات كشت و زرع و ميوه‌ها بر آن‌ها لازم است و نه ميهمان كردن دريوزگان و رهگذران .
فصل [ : شروط قرارداد جزيه ]
فصل [ : شروط قرارداد جزيه ]
به موجب قرارداد جزيه بر اهل ذمه دو گونه شرط مقرر مىشود : الزامى و استحبابى .
شروط الزامى يا شروط استحقاق شش مورد را دربر مىگيرد :
نخست آن‌كه دربارهء كتاب خدا هيچ‌گونه تعرضى خواه به بدگويى و خواه به تحريف انجام ندهند !
دوم آن‌كه نه از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله به بدى ياد كنند و نه او را دروغگو خوانند ؛
سوم آن‌كه از دين خدا ، اسلام ، به هيچ نكوهش و ناسزايى ياد نكنند ؛
چهارم آن‌كه متعرض هيچ زن مسلمانى به زنا نشوند ، حتى به نام ازدواج ؛
پنجم آن‌كه هيچ مسلمانى را از دين خود بازندارند و وسوسه نكنند و متعرض مال و دين او نشوند .
ششم آن‌كه به اهل حرب يارى نرسانند و به ثروتمندانشان ديه كشتگان ندهند .
اين‌ها شروط ششگانهء الزامى است كه بدون هيچ شرط زايدى در عقد بر آنان لازم است و در متن قرارداد ذمه نيز تنها به هدف يادآورى و تأكيد و بدان هدف كه از آنان در اين‌باره تعهدى استوار ستانده شود و در صورت ارتكاب امور يادشده اين كار نقض قرارداد تلقى گردد ، گنجانيده مىشود .
شروط استحبابى نيز شش چيز هستند :
نخست : ايجاد ظاهرى متفاوت از طريق پوشيدن غيار و بستن زنار .