آيين حكمرانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩١

[ سهم‌بندى غنايم ]

در پيكار حضور يافته باشند سهمى برابر مىيابند .

چنانچه كسانى بدون كسب اجازه از امام پيكارى انجام دهند آنچه را غنيمت گيرند مشمول خمس است . ابو حنيفه گفته : اين اموال خمس ندارد . اما حسن بصرى گفته است : آنچه را به غنيمت درآورده‌اند به تملك ايشان در نمىآيد .

چنانچه مسلمانى با برخوردارى از امان ، به دار الحرب درآيد يا در اسارت آنان باشد و او را آزاد كرده و امان داده باشند جايز نيست به جان يا مال آن‌ها تعرضى غافلگيرانه صورت دهد ، بلكه موظف است آنان را از تعرض خويش در امان بدارد . اما داوود ظاهرى گفته : جايز است به تعرض غافلگيرانه نسبت به مال يا جان آنان دست يازد ، مگر اين‌كه همان‌سان كه او را امان داده‌اند از او نيز امان خواسته باشند . در چنين صورتى پايبندى به عدم تعرض بر او لازم و تعرض غافلگيرانه بر او حرام است .

چنانچه در ميان پيكارگران كسى باشد كه رنجى بيشتر كشيده و با شجاعت و دليرى خويش جانفشانى افزون‌ترى داشته است سهم خود از غنيمت را برابر ديگران مىستاند و بر حسب رنجى كه بر خود هموار ساخته است از سهم منافع عمومى مسلمانان [ از بيت المال ] به او زيادتى داده مىشود ؛ چه ، پيشگامان و دليران را حقى فراموش‌ناشدنى است . نخستين رايت پيكار كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله پس از عموى خود حمزة بن عبد المطلب براى كسى بست ، پرچمى بود كه در ماه ربيع الاول سال دوم هجرت به عبيدة بن حارث داد و آن‌گاه سعد بن ابىوقاص را هم تا نزديك‌ترين چشمه محله در حجاز گسيل داشت . در آن هنگام عكرمة بن ابى جهل فرمانده مشركان بود . سعد به سوى او تيرى افكند و آسيب رساند - او نخستين كسى بود كه كه در راه خدا تيرى افكند - و گفت :

هلا ، آيا به پيامبر خدا خبر رسيده است كه من با افكندن تير خويش از ياران خود دفاع كردم .

با اين تير از پيشگامانشان در هر تپه و دشت سخت دفاع مىكنم .

اى پيامبر خدا ، پيش از من هيچ تيرانداز ديگرى سراغ داشته نشود كه تيرى به سوى دشمن افكنده باشد .

اين از آن روى است كه دين تو دين راستى و دين حقيقت و عدالتى است كه آورده‌اى « 1 » .

( 1 ) . ابياتى است از بحر عروضى وافر : -