عربى سرايان آذرى زبان ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٨

87 : محمود نظام العلماء

( . . . - 1272 ق )

ميرزا محمود ، فرزند محمد تبريزى ، مشهور به نظام العلماء ، در تبريز زاده شد .

نزد شيخ احمد احسايى به تحصيل پرداخت و در رديف هواداران او قرار گرفت . چندى در شهر رى در خدمت محمد شاه قاجار به سر برد و تعليم ناصر الدين شاه قاجار را در هنگام ولايت عهدى بر گردن كشيد . از وى سروده‌هايى به زبان فارسى و عربى بر جاى مانده است .

به سال 1263 ق و هنگامى كه سيد على محمد باب در حضور وليعهد محاكمه مىشد ، حضور داشت و از اركان مهم آن مجلس بود . وى پسان‌تر ، صورت اين محاكمات را به ضميمه‌ى مطالب ديگر در رساله‌اى گردآورى نمود .

نامبرده روز يكشنبه 17 محرم الحرام سال 1272 ق بدرود حيات گفت .

نمونه سروده

يا أرض تبريز يا أرض محنة * لبست لباس الموت بعد حياة

فأنت أيا تبريز بعد حبيبنا * وإن كنت معموراً فأرض موات

سأبكي على هجرانه طول مدتي * بدمع غزير بل كشط فرات

أيا لائمي دعني أموت بلوعتي * ففي الموت للعشاق خير حياة

فواهاً لظبي صاد قلبي بطرفه * فأقلقني بالحزن والكربات