عربى سرايان آذرى زبان ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٢
78 : محمد على غروى اردوبادى
و به خيلىهاى ديگر اجازه بخشود . در علوم گوناگون ادب ، تاريخ ، تراجم و شعر بسيار ورزيده بود و در اخلاق اسلامى نمونه به شمار مىآمد . در ويرايش ادبى جلدهاى نخست وزينْ كتابِ « الغدير » نقش برجسته داشت و از هيچ كوششى براى اعتلاى معارف دينى دريغ نمىكرد . كتابخانه‌ى بسيار نفيسى داشت كه سرشار از دست‌نوشت‌هاى ارزشمند بود . به دو زبان فارسى و عربى شعر مىسرود ولى بيشترين حجم سروده‌هايش به زبان عربى و در مدح و رثاى حضرات معصومين ( عليهم السلام ) است .
در ماجراى سيد محسن امين ، در صف مقابله كنندگان با او قرار داشت و به شدت تمام در برابر نظر او در شعاير حسينى ( ع ) ايستادگى نمود و رساله‌اى عليه نظر او به رشته‌ى تحرير درآورد . على خاقانى در تنقيد ديدگاه مرحوم اردوبادى و در راستاى حمايت از مرحوم سيد محسن امين ، عباراتى را درباره‌ى اردوبادى بر قلم رانده و صاحب « معجم رجال الفكر و الأدب » بر خاقانى تاخته است .
روز يكشنبه اول صفر الخير 1380 ق دعوت حق را در نجف اشرف لبيك گفت و در يكى از حجرات صحن مقدس علوى ( ع ) به خاك سپرده شد . نامبرده فرزندى نداشت .
سيد محمد حسن آل طالقانى تاريخ وفات او را در ضمن رثايش چنين ياد كرده است :
يد القضاء سدّدت سهامَها * فأدركت في سعيها مرامها
وأردت الحبر الجليل من له * بنو الحجى قد سلمت زمامها
الأروبادي قضى فنكّست * مدارس العلم له أعلامها
قد كان مفرداً بفضله وقد * فاق بتقوى و نهى كرامها
أخلص في أعماله فطأطأت * له بنو الفضل جميعاً هامها
قد أثكلت معاهد الشرع به * فأرّخوا « بل خسرت إمامها »
اگر بنا بر اختصار نبود ، بايد صفحات بيش‌ترى به شخصيت علمى و خدمات دينى او