تفسير فاتحة الكتاب ( فارسى ) — الصفحة ٨٣
علم إجمالى و تفصيلى
علم إجمالى و تفصيلى
علم إجمالى و تفصيلى
براى علم و دانش ، دو مرحله ، بنحو إجمال و تفصيل - متصوّر است . و صفات ذات و صفات فعل ، در اين دو مرحله ، مشترك‌اند . البتّه ؛ معلومات - بوجود علميشان - گرچه بحدود و صفاتشان معلوم‌اند ، امّا ؛ إنكشاف بوجود خارجى ، غير از إنكشاف علمى است . و گويا إنكشافى كه بوجود خارجى پديد آيد ، [ تفصيل ] إنكشاف علمى است و اين ، مجمل آن .
و از اينجا است كه ؛ در علم و دانش ، فرض پديدارى و حدوث ، ممكن ميگردد . و قبل از إنكشاف وجودى - باعتبار إختلافى كه در معلوم ، واقع است - تعبير نفى علم از او ، صحيح است . و آيات زير ، به همين معنى است :
« . . . مگر تا [ بدانيم ] ؛ چه كسى اين پيامبر را تبعيّت مىكند . » « 1 »
« آيا گمان كرديد كه ؛ داخل بهشت ميشويد ! و حال آنكه ؛ خدا ، هنوز ، كسانى از شما را كه مجاهده كردند - و شكيبايانرا - ندانسته است . » « 2 »
« و تا خدا ، أفرادى را كه إيمان آوردند [ بداند ] . » « 3 »
« تا [ خدا ، بداند ] چه كسى - بغيب و نهانى - از او ، خوف دارد . » « 4 »
« آيا گمان كرديد كه ؛ رها شويد ! در حالى كه ؛ خدا هنوز ، كسانى از شما را كه مجاهده كردند [ ندانسته است ] . » « 5 »
« سپس ؛ آنها را برانگيختيم تا [ بدانيم ] : كدام دو گروه ، بر شمردند . » « 6 »
« . . . مگر تا [ بدانيم ] كسى را كه ؛ بآخرت ، إيمان دارد » « 7 »
« و تا خدا [ بداند ] چه كسى او و پيامبرانش را - بغيب و نهانى - يارى مىكند . » « 8 »
« و البتّه ! حتما ! شما را آزمايش كنيم ، تا از شما ( أفراد ) مجاهد و شكيبا را [ بدانيم ] » . « 9 »
( 1 ) - « . . . إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ » بقره ، آيهء 143 ( 2 ) - « أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ » آل عمران ، آيه 142 ( 3 ) - « وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا » آل عمران ، آيهء 140 ( 4 ) - « لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَخافُهُ بِالْغَيْبِ » مائده ، آيهء 94 ( 5 ) - « أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ » توبه ، آيهء 16 ( 6 ) - ثُمَّ بَعَثْناهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصى » كهف ، آيهء 12 ( 7 ) - إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُؤْمِنُ بِالْآخِرَةِ » سبأ ، آيهء 21 ( 8 ) - « وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ » حديد ، آيهء 25 ( 9 ) - « وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ » محمّد ( ص ) ، آيهء 31