تفسير فاتحة الكتاب ( فارسى ) — الصفحة ٧٣
عناوين بخش :
و گفتيم كه : او ، بينا است ! نه با چشم ! زيرا ؛ أثر ذرّهء سياه را در شب تاريك ، بر سنگ سياه ، مينگرد ! و حركت مورچه را در شب ظلمانى ، مىبيند ! و مضارّ و منافع و أثر جفتگيرى و أولاد و نسلش را مينگرد ! . در اينجا گفتيم كه : او ، بينا است ، نه مانند بينش آفريدگان خويش ! . »
شيخ بزرگوار ما - صدوق - آن را در [ عيون و توحيد ] ، آورده است « 1 » .
3 - از معصوم عليه السّلام ، روايتى - با سندش - رسيده كه ؛ ( در آن ) برخى از صفات إلهى ، سؤال شده و آن جناب فرموده :
« از آنچه در قرآن است ، تجاوز مكن ! » « 2 »
گفتيم كه : قرآن ، براى او ، [ صفت ] إثبات مىكند و تعطيل را از آستانش دور ميداند ! چنان كه ؛ تشبيه را .
4 - برقى ، در [ محاسن ] ، روايتى - با سندش از فضل بن يحيى ، آورده كه :
« پدرم از إمام موسى كاظم عليه السّلام ، چيزى از صفت ( خدا ) پرسيد . دراين‌باره فرمود :
از آنچه در قرآن است ، تجاوز مكن ! » « 3 »
شناختى كه ؛ قرآن ، [ تعطيل و تشبيه ] را ناروا ميداند .
5 - در رجال كشّى در نامه‌اى از إمام موسى بن جعفر عليهما السّلام ، از سؤال كسى جواب داده شده ، كه پرسيده بود : چگونه ممكن است ، ديندار و معتقد صفات خدا بود .
جواب اينست :
« رحمت خدا بر تو ! بدان ! براستى ؛ خدا ، أجلّ و برتر و بزرگتر از اين است كه ؛ بكنه صفتش برسند ! .
پس ؛ به آنچه خودش خود را توصيف كرده ، وصفش كنيد ! و از ما سواى آن ، دست برداريد ! » « 4 »
6 - از [ ميمون البان ] ، روايت است كه ؛ شنيدم : إمام صادق عليه السّلام دربارهء أوّل و آخر - كه از او پرسيدند - فرمود :
« أوّل است ، نه آنكه ؛ قبلش أوّلى باشد ! و از او ، آغازى ، سبقت گرفته باشد ! . و آخر است ، و آخر بودنش ، از جهت پايان نيست ! - آنچنانكه ؛ از صفت آفريدگان ، فهميده شود « 5 » -
امّا ؛ أزلا و أبدا قديم و أوّل و آخر است ! بدون آغاز و فرجام . پديد آمدن ، بر او واقع نشود . از حالى بحالى برنگردد . آفريدگار هرچيز است . » « 6 »
7 - در حديثى از إمام صادق عليه السّلام ، وارد است كه آن بزرگوار - بعد از نفى تشبيه ! و نهى از بيان وصف او بصفت آفريدگان - فرمود :
( 1 ) - توحيد : 250 و شيخ كلينى ، در أصول كافى ( جلد 1 : 78 ) بإختصار آورده . و صدوق در عيون الأخبار ، ( جلد 1 : 131 ) و طبرسى در إحتجاج ، ( جلد 2 : 171 تا 173 ) و مجلسى در بحار ، ( جلد 3 : 36 ) روايت كرده‌اند . تمام حديث ، در فصل سوّم - پاورقى شمارهء 14 - آمده است . 14 ( 2 ) - تمام حديث ، در فصل سوّم - پاورقى شمارهء 15 - آمده است . 15 ( 3 ) - محاسن ، جلد 1 : 239 و بحار ، جلد 3 : 265 ( 4 ) - كافى ، جلد 1 : 102 و بحار ، جلد 3 : 266 ( 5 ) - از صفات آفريدگان ، مانند : پايان دورهء آموزشى . ( شاهمرادى ) ( 6 ) - كافى ، جلد 1 : 116