تفسير فاتحة الكتاب ( فارسى ) — الصفحة ١٨٢

نفى تشبيه در حديث إمام رضا عليه السّلام

گفتم : از من گره گشودى ! خدا ، گره‌گشاى تو باشد ! . جز اينكه گفتى : [ شنوا ، بينا ] . شنوا با گوش ؟ و بينا با چشم ؟ ! .

فرمود : او ، ميشنود با آنچه مىبيند ! . و مىبيند با آنچه ميشنود ! . بينا است ! نه با چشم - مثل چشم آفريدگان - و شنوا است ! نه مانند شنيدن شنوندگان ! ليكن ؛ وقتى كه ؛ چيز پنهانى [ از أثر ذرّهء سياه ! بر سنگ سخت ! در شب ظلمانى ! زير خاك و درياها ] بر او پوشيده نيست ، گفتيم ؛ [ بينا ] است ! نه مانند چشم آفريدگان .

و زمانيكه ؛ أنواع لغات و زبانها ، بر او مشتبه نشد ، و شنيدن از شنيدن ديگر ، بازش نداشت ، گفتيم : [ شنوا ] است ! نه مثل شنيدن شنوندگان .

گفتم : فدايت گردم ! مسأله‌اى باقى ماند .

فرمود : بياور ، خدا پدرت را بيامرزد ! .

گفتم : خداى قديم ، ميداند چيزى كه نبود ، اگر بود ، چگونه ميبود ؟

فرمود : واى بر تو ! البتّه ؛ مسائلت مشكل است . آيا نشنيدى ، خدا ميفرمايد :

[ اگر معبودى - جز خدا - در آسمان و زمين بود ! ايندو ، فاسد ميگرديد . ] « 1 »

[ و هرآينه ؛ برخى از آنها ببرخى ، برترى ميحبستند . ] « 2 »

و خداى تعالى ! گفتار أهل آتش را ( چنين ) بازگو مىكند :

[ ما را بيرون بياور تا عمل صالحى بجاى آوريم ! غير آنچه بجا ميآورديم ] « 3 »

و فرمود : [ و اگر باز گشتند ، به آنچه از آن نهى شدند عودت كنند ! ] « 4 »

پس ؛ چيزى را كه نبود ، دانسته است كه ؛ اگر بود ، چگونه ميبود .

ايستادم كه دست و پايش ببوسم ، سرش را نزديك كرد ، صورت و سرش را بوسيدم و بيرون رفتم . و بخاطر خير و صلاحى كه روشن گرديد ، آنچنان سرور و شادى در من بود ! كه از ( بيان و ) وصفش عاجزم ! . »

* * *

( 1 ) - « لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا » أنبياء ، آيه 22 ( 2 ) - « وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ » مؤمنون ، آيه 91 ( 3 ) - « أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ . » فاطر ، آيه 37 ( 4 ) - « وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ » أنعام ، آيه 28