تفسير فاتحة الكتاب ( فارسى ) — الصفحة ١٧٩

علم خدا ، در أحاديث معصومين !

كه اگر بود ، چگونه ميبود ؟ يا اينكه ؛ تنها چيزى را كه تكوّن و هستى يابد ، ميداند ؟

فرمود : البتّه ! خداى تعالى ! او است كه بأشياء - قبل از بودنشان - عالم است . خداى عزّ و جلّ ! فرمايد :

ما ، آنچه عمل ميكرديد ، إستنساخ مينموديم « 1 »

و بأهل آتش فرمود :

[ و اگر بازگشتند ، به آنچه از آن ، نهى شدند ، عودت كنند ! و براستيكه آنها - حقيقة ! - دروغگويند ! ] « 2 »

پس ؛ تحقيقا خداى عزّ و جلّ ! دانست كه ؛ اگر آنها را برگرداند ، به آنچه از او نهى شدند ، عودت كنند ! .

و آنگاه كه فرشتگان گفتند : [ آيا در آن ، كسى ميگمارى كه ؛ در آن ، تباهى ببار آورد ! ؟ و خونها بريزد ! ؟ و ما ، به حمد و ستايشت تسبيح كنيم ! و برايت تقديس نمائيم ! ] « 3 » به آنها فرمود :

يقينا ! من ميدانم آنچه را كه نميدانيد « 4 »

بنابراين ؛ پيوسته خداى عزّ و جلّ ! از قديم ، علمش بر أشياء ( و موجودات ) - قبل از اينكه آنانرا بيافريند - سبقت گرفته است . فتبارك ربّنا تعالى ! علوّا كبيرا ! .

أشياء ( و موجودات ، ) بيافريد ! و علمش به آنان - به آنچه خواست - بر آنان سبقت گرفت . اينچنين ، پيوسته - پروردگار ما - دانا و شنوا و بينا است ! . »

و از او - همچنين - در توحيد : 136 روايت است كه ؛ عليّ بن عبد اللّه ، از صفوان بن يحيى ، از عبد اللّه بن مسكان ، ميآورد كه :

« از إمام صادق عليه السّلام دربارهء خداى تعالى ! پرسيدم : آيا مكان را - قبل از اينكه بيافريند - ميدانست ! ؟ يا اينكه علمش هنگام آفريدن و بعد از آفريدن او است ! ؟

فرمود :

خدا ، بالاتر و برتر است ! بلكه ؛ دائما به مكان - قبل از تكوين او - عالم است . مانند علمش به او ، بعد از تكوين او . و همچنين ؛ دانش و علم او ، به تمام أشياء ، مانند علم او به مكان است . »

* * *

( 1 ) - « إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » جاثيه ، آيه 29 ( 2 ) - « وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ » أنعام ، آيه 28 ( 3 و 4 ) - « أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ ، قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ » بقره ، آيه 30 .