برزونامه ( بخش كهن ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢١
شاهنامهء ابومنصورى
نموده . و اين مرد شاعر يعنى ابو على محمّد بن احمد بلخى مىگويد كه كيومرث سه هزار سال كه هزار سال‌هاى [ هزاره‌هاى ] حمل و ثور و جوزا باشد در بهشت درنگ كرد سپس به زمين هبوط نمود و سه هزار سال ديگر كه هزار سال‌هاى سرطان و اسد و سنبله است به‌طور امن و امان در زمين گذرانيد . . . « 1 »
برخى از پژوهشگران حماسهء ملى ايران ، اين شاهنامه را همان شاهنامهء ابومنصورى و برخى ابو على بلخى را دقيقى طوسى مىدانند . مرحوم تقىزاده و بهار احتمال داده‌اند كه وى همان ابو المؤيد بلخى باشد . اين گمان‌ها براساسى نيست . ( در اين‌باره رجوع شود به :
دانشنامهء ايران و اسلام ، ج 7 ، ص 1073 )
شاهنامهء ابومنصورى
شاهنامهء ابومنصورى
شايد معروف‌ترين شاهنامه‌اى باشد كه پيش از نظم شاهنامهء فردوسى ، به دستور ابو منصور پسر عبد الرّزاق طوسى در 346 ق . فراهم آمد . خوشبختانه ديباچهء اين كتاب باقى مانده و از رهگذر آن مىتوان به چگونگى گردآورى و تنظيم اين شاهنامه پى برد .
فردوسى در ابيات آغاز شاهنامه به « نامه » اى اشاره مىكند كه به دستور « پهلوانى دهقان‌نژاد » گردآورى شده است و بنابر نظر عموم پژوهندگان شاهنامه مراد فردوسى همان شاهنامهء ابومنصورى است كه فردوسى بر پايهء آن شاهنامه را مىسرايد :
يكى نامه بود از گه باستان * فراوان به دو اندرون داستان
پراگنده در دست هر موبدى * ازو بهره‌اى نزد هر بخردى
يكى پهلوان بود دهقان‌نژاد * دلير و بزرگ و خردمند و راد
پژوهندهء روزگار نخست * گذشته سخن‌ها همه بازجست
ز هر كشورى موبدى سالخورد * بياورد كاين نامه را ياد كرد « 2 »
گفتار فردوسى درست مطابق است با آنچه در مقدمهء اين شاهنامه آمده است ، يعنى ، ابو منصور ( پهلوانى دهقان‌نژاد ) موبدانى را ، كه نامشان در مقدمه مذكور است ، گرد
( 1 ) . آثار الباقيه ، ص 142 . ( 2 ) . شاهنامه ، چاپ مسكو ، ج 1 ، ص 21 .