هداية الأصول ( شرح فارسى باب حادى عشر ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٤

[ دويم از صفات سلبى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى جسم و عرض نيست ]

است . پس مركّب بودن اللّه تعالى باطل است . پس ثابت شد مطلوب .

تنبيه : مخفى نماند كه مصنّف - قدّس اللّه سرّه - فرموده‌اند كه فصل سيّم از باب حادى عشر از صفات سلبى است ؛ و اين هفت است :

اوّل : آنكه اللّه تعالى مركّب نيست ، چنانچه مذكور شد با دليل آن .

دويم « 1 » : آنكه اللّه تعالى جسم و عرض نيست .

سيّم : آنكه اللّه تعالى محلّ حوادث نيست .

چهارم : آنكه محال است بر اللّه تعالى رؤيت .

پنجم : آنكه منتفى است بر اللّه تعالى شريك ، يعنى : « وحده لا شريك له » است .

ششم : در نفى معانى و احوال از اللّه .

هفتم : آنكه اللّه تعالى غنىّ است و محتاج به غير نيست .

و مناسب آن بود كه در ترتيب ، « 2 » نفى شريك اوّل مذكور مىشد تا بعد از او جميع صفات سلبيه ذكر شود ؛ « 3 » و اين ظاهر مىشود به ادنى تأمّلى ؛ پس تأمل كن .

[ دويم از صفات سلبى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى جسم و عرض نيست ]

[ دويم از صفات سلبى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى جسم و عرض نيست ]

الثانية : « 4 » أنّه تعالى ليس بجسم و لا عرض و لا جوهر « 5 » و إلّا لافتقر إلى المكان و لامتنع انفكاكه عن « 6 » الحوادث ؛ فيكون حادثا و هو محال .

دويم « 7 » از صفات سلبى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى جسم و عرض نيست كه اگر جسم و عرض باشد ، هرآينه محتاج باشد به مكان . امّا احتياج جسم به مكان ظاهر است ، و امّا افتقار عرض به مكان ، از براى آنكه عرض محتاج است به متحيّز و متحيّز محتاج است به مكان ؛ و محتاج به محتاج به شىء ، محتاج است به آن شىء ، « 8 » و هر « 9 » محتاج ، ممكن است .

( 1 ) . س : دوم . ( 2 ) . س : + كه . ( 3 ) . س : - ذكر شود . ( 4 ) . س : الثانى . ( 5 ) . س : - و لا جوهر . ( 6 ) . س : و لا ممتنع لا نفكاكه من . ( 7 ) . س : دوم . ( 8 ) . در نتيجه ، هر عرضى محتاج به مكان است .