هداية الأصول ( شرح فارسى باب حادى عشر ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦

[ پنجم از صفات ثبوتى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى مدرك است ]

در كتب مسطور است و تفصيل اينجا مناسب نيست .

تنبيه : بدان‌كه مراد از « 1 » مخصّص مطلق اراده است كه شامل است وقوع فعل را ، و شامل است ترك فعل را ، كه اكراه است ؛ و لهذا بعضى از علما اكتفا به ذكر اراده كرده‌اند و متعرّض به ذكر كراهت نشده‌اند .

و لأنّه تعالى أمر بالطاعة و نهى عن المعصية و هما يستلزمان الإرادة و الكراهة .

و اين دليل ديگر است بر آنكه اللّه تعالى مريد و كاره است . از جهت آنكه اللّه تعالى امر كرده است به طاعت و حسنات ، و نهى كرده است از انواع معاصى و سيّئات ؛ و اين امر و نهى مستلزمند اراده و كراهت را ؛ امر به طاعات مستلزم اراده است و نهى از انواع معاصى مستلزم كراهت است ؛ « 2 » و اين ظاهر است .

[ پنجم از صفات ثبوتى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى مدرك است ]

[ پنجم از صفات ثبوتى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى مدرك است ]

الخامسة : أنّه تعالى مدرك ؛ لأنّه حىّ ؛ فيصحّ أن يدرك .

پنجم از صفات ثبوتى اللّه تعالى آن است كه اللّه تعالى مدرك است . از جهت آنكه اللّه تعالى حىّ است و چون حىّ است ، صحيح است كه داند جميع معلومات را ، و از جملهء معلومات مدرك است . پس صحيح است كه درك كند ؛ يعنى داند مدرك را ؛ و اين ضرورى است ؛ و قبل از اين گذشت كه هرچيز كه صحيح است اتّصاف بارى تعالى به آن چيز ، واجب است كه اللّه تعالى متّصف باشد به آن « 3 » بالفعل ؛ از براى آنكه اگر متّصف نباشد ، موجب نقص اللّه تعالى است . پس ادراك

( 1 ) . س : او . ( 2 ) . كسى تا چيزى را اراده نكند ، نمىتواند بدان‌چيز امر نمايد و نيز اگر كسى تا چيزى را مكروه و ناپسند نداند ، نمىتواند از آن چيز نهى نمايد . ( 3 ) . س : - به آن .