هداية الأصول ( شرح فارسى باب حادى عشر ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٢
[ فصل هفتم در معاد ]
اين مباح باعث ترك قبيح است .
چهارم : به‌سبب اخلال قبيح و ترك قبيح يا قصد آنكه اخلال به قبيح « 1 » است .
و بدان‌كه عقاب چيزى است مستحقّ و مقارن از براى تحقير ؛ و مكلّف بر مستحقّ عقاب مىشود به‌سبب فعل قبيح به وجوه : « 2 »
اوّل : جهت ارتكاب حرام
دويم : « 3 » جهت اخلال به واجب
سيم : جهت ترك واجب است از اوّل حال
و بدان‌كه واجب است دوام ثواب اهل نعيم و دوام عقاب اهل جحيم حسب نقل و به حسب عقل ، چنانچه كلام اللّه دالّ است بر اين ، مثل قوله تعالى : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا « 4 » « 5 » و قول اللّه تعالى : إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ الْمُشْرِكِينَ فِي نارِ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها « 6 » .
و امّا به حسب عقل :
اوّلا : جهت آنكه دوام ثواب بر طاعت و دوام عقاب بر معصيت باعث است كه مكلفّ مكلّف باشد بر فعل طاعت و منزجر باشد مكلّف از فعل معصيت . پس دوام لطف باشد و لطف بر اللّه تعالى واجب است ، چنانچه گذشت . « 7 » جهت آنكه لطف مكلّف را نزديك مىگرداند به طاعت و دور مىگرداند از معصيت .
و ثانيا : جهت آنكه مدح و ذمّ هردو دائمى است . از براى آنكه وقتى نيست مگر آنكه نيكوست در آن‌وقت مدح مطيع و ذمّ عاصى ؛ و اين هردو معلول طاعت و
( 1 ) . س : + اخلال به قبيح . ( 2 ) . س : بوجوه . ( 3 ) . س : دوم . ( 4 ) . س : - نزلا . ( 5 ) . « بىگمان باغهاى فردوس جايگاه كسانى است كه ايمان آورده‌اند و كارهاى شايسته انجام داده‌اند » كهف / 107 . ( 6 ) . « همانا كسانى از اهل كتاب و مشركان كه كفر ورزيدند ، در آتش جهنّم خواهند بود . » بيّنه / 6 . ( 7 ) . س : + گذشت .