هداية الأصول ( شرح فارسى باب حادى عشر ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٨

[ اوّل آن است كه امامت واجب است در حكمت بارى ، عزّ اسمه ]

است كه امام يكى باشد در هر عصرى .

تنبيه : بدان‌كه امامت در اصل به معنى ايتمام و پيشوا و مقتدا است ؛ و در عرف رياست عامّه ، چنانچه مذكور شد ؛ و اين نصب امامت واجب است بر اللّه تعالى عقلا در مذهب حقّ ناجيه ؛ و اختلاف واقع است در آنكه نصب امام بعد از نبىّ - صلّى اللّه عليه و آله - واجب است يا نه ؛ و بر تقدير وجوب ، واجب است بر اللّه تعالى يا بر عباد ، عقلا يا سمعا .

پس مذهب حقّ آن است كه مذكور شد كه واجب است بر اللّه تعالى عقلا و مصنّف - قدّس اللّه سرّه - بيان مىفرمايند بعد از اين .

و مذهب اهل سنّت آن است كه امامت واجب است بر عباد سمعا .

و اكثرى از معتزله و زيديّه برآنند كه وجوب امامت عقلى است .

و بعضى گفته‌اند عقلى و سمعى است .

و خوارج برآنند [ 32 ] كه امامت واجب نيست مطلقا .

و بعضى گفته‌اند كه واجب است نصب امام نزد خوف ، و واجب نيست با عدم خوف .

و اينها كه مذكور شد ، همه باطل است ، بلكه واجب است بر اللّه تعالى نصب امام هر محلّ كه نبىّ نباشد ، جهت حفظ شرع نبىّ - صلّى اللّه عليه و آله - به حسب عقل ، چنانچه مصنّف - قدّس اللّه سرّه - دليل گفته‌اند :

و هى واجبة عقلا ؛ لأنّ الإمامة لطف ؛ فإنّا نعلم قطعا أنّ الناس إذا كان لهم رئيس مرشد مطاع « 1 » ينتصف للمظلوم من الظالم و يردع الظالم عن ظلمه كانوا إلى الصلاح أقرب و من الفساد أبعد ؛ و قد تقدّم أنّ اللطف واجب .

امامت واجب است « 2 » بر اللّه تعالى ؛ از جهت آنكه امامت لطف است . زيرا كه

( 1 ) . س : - مطاع . ( 2 ) . س : - است .