امين شريعت : ويژه نامه همايش رونمايي از كتاب المقاصد العلية في المطالب السنية ( فارسى ) — الصفحة ٦٢

معرفى كلى اثر ، تاريخچه و درونمايه آن

انديشه‌هاى نارساى خود را ، در برابر اين نصوص معتبر ، ملاك بدانيم » ( ص 286 ) .

البته ايشان بارها تذكر داده كه نبايد باب انكار يا تأويل را در برابر احاديثِ معتبر گشود ( از جمله : ص 142 ، 195 ، 209 تا 211 ، 286 و 287 ) . اين تذكر ، پرده‌اى از اخلاقِ علمى است كه او خود بدان عامل بوده و بايد اين تذكر علمى و عملى ، سرمشق ديگر پژوهشگران باشد .

اربعينِ سوم ، بيش از بخش‌هاى ديگر مورد توجه علامه محقق شيخ آقابزرگ تهرانى قرار گرفته ؛ چنان كه در گزارشى مختصر و مفيد كه پس از ديدن اصل كتاب در كتاب جاودانه‌اش الذريعة نوشته ، بر همين بخش تأكيد مىكند . ( الذريعة ، ج 4 ص 323 . متن اين گزارش در مقدمه كتاب ، ص 8 آمده است ) .

3 . نقد در اين كتاب ، جايگاه ويژه دارد . محور عمده بحث در فصل اول ، نقد كلام فخر رازى است ( ص 15 به بعد ) . همچنين موارد زير :

الف . نقد كلام سيد مرتضى ( ص 289 )

ب . نقد كلام شيخ مفيد ( ص 295 )

ج . نقد كلام علامه مجلسى ( ص 382 )

اين نمونه‌اى است از اين ويژگى كتاب ، كه روايت را همراه با درايت عرضه مىكند ، بدون اينكه به ورطه تقليد يا شخصيت زدگى بيفتد .

4 . بهره گيرىِ فراوان از اشعارِ عربى و فارسى در ضمن مباحث ، از ويژگىهاى اين كتاب است . برخى از اين اشعار ، متعلق به شاعران قديم است كه از منابع مكتوب نقل مىشود ( مانند عينيه ابن سينا ، ص 291 ) و بعضى ديگر به شاعران نزديك به زمان مؤلف تعلق دارد كه امتياز خاصى به كتاب مىدهد . نمونه آن ، اشعار مولى عبدالصمد خامنه‌اى متوفاى 1311 است ( ص 76 ، 233 ) و اشعار ميرزا محمدعلى اردوبادى كه نويسنده كتاب در تبريز از او شنيده است ( ص 326 ) . در اين ميان ، گاه اشعارِ شاعرى سنى نيز نقل مىشود ( عبدالباقى موصلى عمرى ، ص 327 ) .