امين شريعت : ويژه نامه همايش رونمايي از كتاب المقاصد العلية في المطالب السنية ( فارسى ) — الصفحة ٣٩
8 . تواتر احاديث عالم ذر
« قد عرفت الروايات الواردة في عوالم الذرّ فإنّها تزيد عن ألف رواية » « 1 » .
روايات عالم ذر را شناختى ، به يقين ، آن روايات از هزار حديث بيشتر است .
مرحوم شيخ مجتبى قزوينى مىنويسد :
« پس ، از آنچه ذكر كرديم معلوم شد كه وجود عالم ذرّ و خلقت انسان در آن عالم و اخذ پيمان ، از مسلّمات آيات و روايات و از مختصّات علوم قرآن مجيد و احاديث سيد المرسلين و ائمه هدى عليهم السلام مىباشد ، و احدى از علماى بشرى و حكماى يونانى و تابعين آنها ، اثبات چنين عالمى نكرده ، بلكه متفلسفين و متأخرينِ متظاهر به دين ، روايات شريفه را تأويل كرده‌اند » « 2 » .
وى در جاى ديگر مىنويسد :
« وجود عالم ذرّ ، از آيات و روايات زيادى استفاده شده ، و بعضى از بزرگان عامه نيز به آن معتقد مىباشند . و به اندازه‌اى اخبار در اين باب زياد است كه نتوان صدور روايات را انكار كرد . و بعضى از بزرگان و فلاسفه اسلام ، به تأويل آنها پرداخته‌اند . آخوند ملا صدرا بعد از اينكه خودش مىگويد پانصد روايت در خلقت ارواح قبل از اجساد وارد شده ، آنها را تأويل مىكند . ولى شخص جويا مىيابد كه مجموع روايات صريحه و متنصه در اين باب بيش از اين است . و روايات شريفه دالّ بر اين مطلب ، در چند باب است . هر طايفه به تنهايى ، تواتر اجمالى دارد » « 3 » .
قزوينى پس از آن ، هفت طايفه از روايات را ذكر كرده است كه دلالت بر عالم ذرّ مىكنند .
ايشان در جاى ديگر مىنويسد :
« تضعيف نمودن روايات هم ، همچنانكه از بعضى نقل شده ، بىمورد و باطل خواهد بود .
زيرا كه روايات ، از حد تواتر بيشتر است . و براى ما كافى است روايات وارده در تفسير آيات » « 4 » .
( 1 ) . معارف القرآن : 916 . ( 2 ) . بيان الفرقان : 514 . ( 3 ) . همان : 504 . ( 4 ) . بيان الفرقان : 513 .