امين شريعت : ويژه نامه همايش رونمايي از كتاب المقاصد العلية في المطالب السنية ( فارسى ) — الصفحة ٣٨

8 . تواتر احاديث عالم ذر

نشدن بحث ، به همين اندازه اكتفا كرديم . در صورتى كه اخبارى كه از خاصه و عامه در اين مسأله آمده ، خيلى بيش از آن است كه در اينجا ذكر گرديد . اكثر اين روايات از جهت سند ، سالم و محكم و معتبر است ، همانطور كه بر ارباب فن روشن است . و بيشتر آنها در درجه اعلاى صحت اند . اينك سند چهل حديث از آنها را براى از بين بردن هر گونه شبهه‌اى ذكر مىكنيم .

ايشان بعد از بررسى صحت سند چهل حديث از احاديث ياد شده ، مىنويسد :

« هذه أخبار المسألة وبيان حال سند أربعين حديثا منها ، فالجميع صحيحٌ وأكثرها في أعلى درجة الصحّة ، جميع رجالها ثقاتٌ أثباتٌ أجلّاء من الإماميّة قدّس أسرارهم » « 1 » .

اين مطالب كه ذكر شد ، اخبار مسأله عالم ذرّ و بيان حال سند چهل حديث از آنها بود .

همه آنها صحيح اند و اكثر آنها در اعلا درجه صحت هستند . و همه رجال آنها ثقه و ثبت و از بزرگان شيعه اماميه‌اند . خداوند روحشان را شاد كند .

علّامه امينى در جاى ديگر تصريح به تواتر اخبار عالم ذر كرده و مىنويسد :

« لو لم تكن أخبار هذه المسألة متواترةً لم يوجد للمتواتر مصداقٌ أصلًا ! » « 2 » .

اگر روايات عالم ذرّ ، متواتر نباشد ، به هيچ وجه نمىتوان براى متواتر ، مصداقى پيدا كرد !

همچنين در بخش نقل كلمات عالمان بزرگ شيعى ، درباره عالم ذر ، از مرحوم شيخ حر عاملى نقل مىكند كه آن بزرگوار بعد از ذكر هفت روايت درباره عالم ذر مىنويسد :

« أقول : والأحاديث في ذلك كثيرةٌ جدّا قد تجاوزت حدَّ التواتر ، يزيد على ألف حديثٍ موجودة في جميع كتب الحديث » « 3 » .

مىگويم : روايات در اين باب ، به طور جدى زياد است و از حد تواتر فراتر مىرود ، و بيش از هزار حديث است كه در همه كتاب‌هاى حديثى وجود دارد .

مرحوم ميرزا مهدى اصفهانى نيز اين روايات را بيش از هزار حديث مىداند . او مىنويسد :

( 1 ) . المقاصد العليّة : 286 . ( 2 ) . همان : 289 . ( 3 ) . المقاصد العليّة : 299 ، به نقل از الفصول المهمّة : 1 / 425 .