ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٦
ميتة أبى خارجة
بيايد بهره برگيرد .
مودّة السّوقة .
مودّة السّوقة .
در كوچكى و ناتوانى و پستى به دوستى مردم فرومايه و اهل كوچه و بازار مثل زنند . شاعر گفته :
قد نرى يابن أبى إس * حاق فى ودّك عهده
و كذا السّوقىّ للإخ * و ان سوقىّ المودّه
يعنى : اى پسر ابو اسحاق مىبينيم كه تو در دوستى سست هستى بايد چنين باشد زيرا آدم فرومايه و حقير نسبت به دوستان سست پيمان باشد .
موق النعامة .
موق النعامة .
بىخردى شتر مرغ معروف است . و در مثل گويند : « اموق من نعامة » يعنى :
فلان از شتر مرغ هم بىخردتر است . از نادانى او اين كه از لانه‌اش به جستجوى خوراك بيرون آيد ، قضا را ، تخم شتر مرغ ديگرى را - كه شايد او نيز براى خوردنى لانه‌اش را ترك كرده - مىبيند و تخمهاى خود را فراموش مىكند و روى تخمهاى ديگرى مىخوابد . ابن هرمة در شعر خود بدين حال اشاره كرده :
كتاركة بيضها بالعراء * و ملبسة بيض اخرى جناحا
يعنى : مانند آن شتر مرغى است تخمهاى خود را در صحرا رها كرده و بال خود را روى تخم شتر مرغى ديگر گسترده .
مولى الموالى .
مولى الموالى .
در كاستى و خوارى به مولى الموالى يعنى غلام غلامان ، مثل زنند . ابو زيد و ابو عبيده اين بيت را براى من خواندند :
فلو كان عبد اللّه مولى هجوته * و لكنّ عبد اللّه مولى مواليا
يعنى : اگر عبد الله غلامى بود او را هجو مىگفتم اما او بسيار كوچكتر از غلام است او غلام غلامان است .
ميتة أبى خارجة
ميتة أبى خارجة
( مردن ابو خارجه ) ، شنيدند اعرابئى كه از استار كعبه آويخته بود و مىگفت : خدايا مرا چنان بميران كه ابو خارجه مرد گفتند ، او چگونه مرد ؟